Sözlük
Tüm terimler →- Abrams Yasası1918'de Duff Abrams tarafından ortaya konan, sabit malzemelerle üretilmiş betonun basınç dayanımının, esas olarak su/çimento oranıyla ters orantılı biçimde değiştiğini gösteren ampirik ilişki.
- AgregaBetonun hacimce büyük kısmını oluşturan, çimento hamuru ile bir arada tutulan kum, çakıl ve kırma taş karışımı.
- Agrega KenetlenmesiÇatlamış bir beton kesitinde, çatlağın pürüzlü yüzeyleri arasındaki agrega tanelerinin birbirine kenetlenerek, çatlak düzlemine paralel yönde kesme kuvveti aktarmasını sağlayan mekanizma.
- Akma DayanımıYapı çeliğinin, elastik davranıştan kalıcı (plastik) şekil değiştirmeye geçtiği gerilme sınırı.
- Akma GerilmesiBir malzemenin gerilme-şekil değiştirme eğrisinde elastik davranıştan kalıcı şekil değiştirmeye geçtiği, mukavemet biliminin temel referans gerilme değeri.
- Akma PlatosuYumuşak yapı çeliklerinde akma noktasından sonra gerilmenin sabit kaldığı, şekil değiştirmenin belirgin biçimde arttığı bölge.
- Alkali-Silika Reaksiyonu (ASR)Bazı agregalardaki reaktif silika ile çimentodaki alkalilerin reaksiyona girerek genleşen bir jel oluşturması ve bu genleşmenin betonu içten çatlatması olayı.
- Ankraj BölgesiÖngermeli bir kirişte, öngerme kuvvetinin ankraj başlığından elemana yoğun bir şekilde aktarıldığı, yüksek yarılma (splitting) ve patlama (bursting) gerilmelerinin oluştuğu uç bölge.
- Ara Yüz Geçiş BölgesiAgrega taneleri ile onları saran çimento hamuru arasında oluşan, çimento hamurunun geneline göre daha gözenekli ve zayıf ince bölge.
- Ardgermeli BetonÖngerme halatlarının, beton sertleştikten sonra elemanın içindeki kılıf borulardan geçirilerek gerildiği ve kuvvetin elemanın uçlarındaki ankraj başlıklarıyla betona aktarıldığı öngermeli beton üretim yöntemi.
- BetonÇimento, agrega (kum, çakıl) ve suyun belirli oranlarda karıştırılmasıyla elde edilen, zamanla sertleşerek yüksek basınç dayanımı kazanan kompozit yapı malzemesi.
- Beton Basınç DayanımıStandart beton numunelerinin eksenel basınç altında taşıyabildiği, betonarme tasarımın en temel parametresi olan gerilme değeri.
- Beton Çekme DayanımıBetonun çekme gerilmesi altında çatlamadan taşıyabildiği, basınç dayanımının yaklaşık onda biri mertebesindeki düşük gerilme değeri.
- Beton Karışım HesabıÇimento, agrega, su ve katkı maddelerinin, istenen dayanım, işlenebilirlik ve dayanıklılık koşullarını en ekonomik şekilde sağlayacak oranlarda belirlenmesi süreci.
- C-S-H JeliÇimento hidratasyonu sonucunda oluşan, iğnemsi ve gözenekli yapıya sahip, betonun dayanımının ve mikro yapısının büyük kısmından sorumlu olan kalsiyum silikat hidrat jeli.
- Çelik ProfilHaddeleme veya kaynaklama yoluyla üretilen, I, H, U, T veya kutu gibi standart kesit geometrisine sahip yapısal çelik ürünü.
- Çentik Darbe TokluğuÇeliğin, özellikle düşük sıcaklıklarda ani bir darbe altında gevrek kırılmaya karşı gösterdiği direnç; standart bir Charpy deneyinde çentikli numunenin kırılması için soğurulan enerji miktarıyla ölçülen malzeme özelliği.
- ÇimentoSu ile karıştığında kimyasal reaksiyona girerek sertleşen, betonun agregaları bir arada tutan hidrolik bağlayıcı toz malzeme.
- Çimento HidratasyonuÇimentonun su ile karıştığında girdiği, ısı açığa çıkaran ve zamanla sertleşmiş beton yapısını oluşturan kimyasal reaksiyon süreci.
- Çimento Türleri (CEM I-V)TS EN 197-1 standardının, çimentoyu klinker oranına ve içerdiği katkı türüne (cüruf, uçucu kül, puzolan) göre CEM I'den CEM V'e kadar sınıflandırdığı sistem.
- Donatı BurkulmasıBasınç altındaki boyuna donatının, çevresindeki paspayı ezilip döküldükten sonra, yetersiz etriye/sargı desteğiyle yanal yönde burkularak dışa doğru kıvrılması hasar modu.
- Donatısız BetonTaşıyıcı davranışı hesaba katılan donatı içermeyen veya yalnızca yapısal olmayan amaçlı (örneğin rötre kontrolü) sınırlı miktarda donatı barındıran beton elemanı.
- Donma-Çözülme EtkisiBeton gözeneklerindeki suyun donarak genleşmesi ve tekrar çözülmesinin tekrarlanan çevrimlerle betonu içten çatlatıp yüzeyini parçalaması olayı.
- Elastik BölgeBir malzemenin, yük kaldırıldığında hiçbir kalıcı şekil değiştirme bırakmadan ilk haline tamamen döndüğü gerilme-şekil değiştirme aralığı.
- Elastisite ModülüBir malzemenin elastik bölgede gerilme ile şekil değiştirme arasındaki orantı sabiti; malzemenin rijitliğini niteleyen temel özellik.
- EtringitÇimentodaki C3A'nın alçıtaşı ile reaksiyonundan oluşan iğnemsi kristal yapılı bir hidratasyon ürünü; erken yaşta zararsızken sertleşmiş betonda geç oluştuğunda hacim genleşmesiyle çatlamaya yol açabilir.
- GazbetonKimyasal bir köpürtme maddesiyle içine milyonlarca hava boşluğu oluşturulan, otoklavda buharla sertleştirilen, çok hafif ve yalıtımı yüksek gözenekli beton türü.
- Geçirimli Betonİnce agrega içermeyen özel karışımı sayesinde, yağmur suyunun yüzeyden doğrudan zemine sızmasına izin veren, birbirine bağlı boşluklu beton türü.
- Gerilme-Şekil Değiştirme EğrisiBir malzemenin çekme veya basınç deneyi sırasında uygulanan gerilme ile buna karşılık oluşan birim şekil değiştirme arasındaki ilişkiyi gösteren eğri.
- Hafif BetonNormal agrega yerine gözenekli/hafif agrega kullanılarak birim ağırlığı önemli ölçüde düşürülmüş, ısı yalıtımı ve ölü yük azaltımı sağlayan beton türü.
- Hasır DonatıBirbirine dik yönlerdeki donatı tellerinin kesişim noktalarında kaynak veya bağlantı elemanıyla birleştirilmesiyle önceden fabrikada üretilen, ızgara biçimindeki donatı ürünü.
- Hava SürükleyiciBeton içinde milyonlarca mikroskobik, düzenli aralıklı hava kabarcığı oluşturarak donma-çözülme direncini artıran kimyasal katkı maddesi.
- Hidratasyon ÜrünleriÇimentonun su ile hidratasyonu sonucunda oluşan, betonun dayanımını sağlayan başlıca katı bileşikler: kalsiyum silikat hidrat jeli, kalsiyum hidroksit ve etringit.
- İşlenebilirlikTaze betonun, segregasyona uğramadan kolayca karıştırılabilme, taşınabilme, kalıba yerleştirilebilme ve sıkıştırılabilme yeteneği.
- Kalker TozuÖğütülmüş kireçtaşından elde edilen, esas olarak dolgu ve dane boyu dağılımını iyileştirme amacıyla betona eklenen ince taneli, düşük reaktiviteli katkı maddesi.
- KarbonatlaşmaHavadaki karbondioksitin beton içine sızarak betonun alkalisini nötralize etmesi, bu yolla donatıyı koruyan pasif tabakanın çözülüp korozyona zemin hazırlaması olayı.
- Kendiliğinden Yerleşen BetonKendi ağırlığı altında, vibrasyon uygulanmadan kalıbın en sık donatılı köşelerine kadar akıp yerleşebilen, çok yüksek işlenebilirlikteki beton türü.
- Kesme ModülüBir malzemenin elastik bölgede kayma gerilmesi ile kayma şekil değiştirmesi arasındaki orantı sabiti.
- Klinker BileşenleriPortland çimentosu klinkerini oluşturan dört ana mineral bileşen; her biri farklı hızda hidratasyona girerek çimentonun erken/geç dayanım ve ısı üretimi davranışını belirler.
- Kopma GerilmesiBir malzemenin gerilme-şekil değiştirme deneyinde kopma veya kırılmanın gerçekleştiği, dayanımın nihai sınırını ifade eden gerilme değeri.
- KürTaze dökülen betonun yüzeyinden nem kaybetmesini önleyerek hidratasyon reaksiyonunun kesintisiz devam etmesini sağlayan bakım süreci.
- Lifli Betonİçine çelik, cam veya sentetik kısa lifler karıştırılarak, betonun çekme davranışının ve çatlama sonrası enerji tüketme yeteneğinin (tokluk) artırıldığı beton türü.
- Maruz Kalma SınıflarıTS EN 206 standardının, betonun karşılaşacağı çevresel etkiyi (karbonatlaşma, klorür, don, sülfat) türüne ve şiddetine göre kodladığı dayanıklılık sınıflandırması.
- Nervürlü ve Düz DonatıYüzeyinde beton ile aderansı artıran çıkıntılı nervürler bulunan donatı çubuğu türü (nervürlü) ile yüzeyi tamamen düz olan, aderansı zayıf donatı çubuğu türü (düz) arasındaki temel ayrım.
- Ön Germeli BetonÖngerme halatlarının, beton dökülmeden önce gerilip sabitlendiği, beton sertleştikten sonra halatların serbest bırakılarak öngerme kuvvetinin aderans yoluyla betona aktarıldığı öngermeli beton üretim yöntemi.
- Öngerme KaybıÖngermeli beton elemanlarda, zamanla sünme, rötre ve çelik gevşemesi gibi etkenlerle başlangıçta uygulanan öngerme kuvvetinin azalması.
- PekleşmeÇeliğin akma noktası (ve varsa akma platosu) sonrasında, artan plastik şekil değiştirmeyle birlikte taşıdığı gerilmenin de artmaya devam ettiği, kopmadan önceki son dayanım artışı aşaması.
- Plastik BölgeBir malzemenin akma gerilmesini aştıktan sonra, yük kaldırılsa dahi kalıcı şekil değiştirme bıraktığı gerilme-şekil değiştirme aralığı.
- Poisson OranıBir malzemenin bir eksende çekilip uzatıldığında, dik eksenlerde gösterdiği daralmanın, eksenel uzamaya oranı.
- PortlanditÇimento hidratasyonu sırasında yan ürün olarak oluşan, betonun alkaliliğini sağlayarak donatıyı koruyan ancak dayanıma çok az katkı yapan kalsiyum hidroksit kristalleri.
- Prekast BetonYapı elemanlarının şantiye dışında, kontrollü bir fabrika ortamında kalıplanıp sertleştirildikten sonra şantiyeye taşınıp montaj yoluyla birleştirildiği beton üretim ve inşaat yöntemi.
- Priz SüresiTaze betonun karılmasından itibaren, akışkan halden şekil değiştirmeye direnç göstermeye başladığı (ilk priz) ve tamamen katılaştığı (son priz) ana kadar geçen süre.
- Priz Süresi DüzenleyicilerBetonun priz süresini, şantiye ihtiyacına göre kasıtlı olarak uzatan (geciktirici) veya kısaltan (hızlandırıcı) kimyasal katkı maddeleri.
- PuzolanKendi başına bağlayıcılık özelliği olmayan, ancak kalsiyum hidroksitle tepkimeye girerek dayanım kazandıran silisli veya alüminli malzeme.
- RötreSertleşmiş betonun, içindeki serbest suyun zamanla ortama buharlaşmasıyla hacminin küçülmesi; bu hareket kısıtlandığında çatlaklara yol açabilen uzun süreli deformasyon.
- SegregasyonTaze betonu oluşturan bileşenlerin (agrega, çimento hamuru, su), taşıma veya yerleştirme sırasında birbirinden ayrılarak karışımın homojenliğini kaybetmesi.
- Silis DumanıFerrosilikon üretiminin yan ürünü olan, çimentodan yaklaşık yüz kat daha ince taneli, betonun mikro yapısını ve ITZ bölgesini önemli ölçüde sıklaştıran güçlü puzolanik katkı.
- Soğuk DerzBir beton dökümü henüz priz almadan üzerine yeni beton dökülmediğinde, iki döküm arasında oluşan ve tam kenetlenmeyen zayıf birleşim düzlemi.
- Su Azaltıcı KatkıAynı kıvamdaki bir betonun karışım suyu miktarını, dolayısıyla su/çimento oranını azaltarak dayanımını artıran veya aynı su miktarıyla daha akıcı beton elde etmeyi sağlayan kimyasal katkı türü.
- Su GeçirimsizleştiriciBeton içindeki kılcal boşlukları tıkayarak veya su itici hale getirerek, suyun beton içine kılcal etkiyle sızmasını azaltan kimyasal katkı maddesi.
- Su/Çimento Oranı (S/Ç Oranı)Karışımdaki su miktarının çimento miktarına oranı; betonun dayanımını, geçirimliliğini ve dayanıklılığını belirleyen en kritik tek parametre.
- Sülfat SaldırısıZemin veya yeraltı suyundaki sülfat iyonlarının, sertleşmiş beton içindeki bileşenlerle reaksiyona girerek hacim genleşmesine ve beton çatlamasına yol açan kimyasal bozulma mekanizması.
- SünmeSabit yük altında betonun zamanla artan şekil değiştirmesi.
- Süper AkışkanlaştırıcıKarışıma eklenen su miktarını artırmadan taze betonun işlenebilirliğini büyük ölçüde yükselten, yüksek etkinlikli kimyasal katkı maddesi.
- Taze BetonBetonun karıldıktan sonra henüz priz almamış, şekillendirilebilir ve yerleştirilebilir (dökülebilir) haldeki fiziksel durumu.
- TerlemeTaze beton içindeki katı bileşenlerin (çimento, agrega) yer çekimiyle dibe çökmesi sonucu, karışım suyunun yüzeye doğru çıkması olayı.
- Uçucu KülTermik santrallerde kömürün yakılmasından arta kalan, betona puzolanik katkı maddesi olarak eklenen ince taneli endüstriyel yan ürün.
- Ultra Yüksek Performanslı BetonÇok düşük su/çimento oranı, silis dumanı ve genellikle çelik lif takviyesiyle üretilen, olağan betonun birkaç katı basınç dayanımına ve çok yüksek dayanıklılığa sahip özel beton türü.
- Yarmada Çekme Dayanımı DeneyiSilindirik bir beton numunesinin yanal yüzeyinden çapı boyunca çizgisel basınç yükü uygulanarak, numunenin bu yükleme ekseni boyunca yarılmasıyla betonun çekme dayanımının dolaylı olarak ölçüldüğü standart deney.
- Yüksek Dayanımlı BetonGenellikle 50 MPa üzerinde basınç dayanımına sahip, düşük su/çimento oranı ve puzolanik katkı maddeleriyle üretilen beton sınıfı.
- Yüksek Fırın CürufuDemir üretimi sırasında yüksek fırınlardan çıkan, hızla soğutulup öğütülerek betona hidrolik/puzolanik katkı maddesi olarak eklenen endüstriyel yan ürün.
Bu aramayla eşleşen içerik bulunamadı.