Donatı Burkulması

Donatı burkulması, bir betonarme elemanda (genellikle bir kolonda) tekrarlı deprem yüklemesi altında basınç bölgesindeki paspayının ezilip dökülmesinden sonra, artık yanal desteğini büyük ölçüde kaybeden boyuna donatı çubuklarının, komşu etriyeler arasındaki serbest boyda basınç kuvveti altında yanal yönde eğilerek burkulması olayıdır. Bu, elemanın genel burkulmasından (kesitin bütünüyle burkulması) farklı, yalnızca tekil donatı çubuklarının yerel burkulmasıdır.

Donatı burkulması, bir kolonun deprem hasarında sıkça gözlenen ileri hasar belirtilerinden biridir ve genellikle paspayının dökülmesini takip eden bir aşamada ortaya çıkar; bir kez donatı burkulduğunda, o çubuğun basınç dayanımı ve dolayısıyla kesitin toplam basınç kapasitesi ciddi biçimde azalır, bu da genellikle elemanın hızlı bir dayanım kaybına (strength degradation) ve nihayetinde göçmesine yol açar. Donatı burkulmasını geciktirmenin veya önlemenin temel yolu, boyuna donatıyı yeterince sık aralıklı ve yeterli çapta enine donatıEnine DonatıBoyuna donatıyı çevreleyen, kesme kuvvetini karşılayan, burkulmasını önleyen ve betonu sargılayan enine yönde yerleştirilmiş donatı. (etriyeEtriyeKolon ve kiriş gibi elemanlarda boyuna donatıyı çevreleyen, kesme kuvveti taşıyan ve boyuna donatıyı sargılayan kapalı enine donatı parçası., sargı donatısıSargı DonatısıBeton çekirdeği enine yönde sıkıştırarak dayanımını ve şekil değiştirme kapasitesini artıran, sık aralıklı özel donatı.) ile desteklemektir; bu nedenle kritik bölgelerdeki etriye/sargı aralığı sınırları, doğrudan donatı burkulmasını önlemeye yönelik tasarlanmış yönetmelik kurallarıdır.