2023 Kahramanmaraş Depremleri: Araştırma Dosyası

Olay künyesi
UTC	06.02.2023 · 01:17:34 ve 10:24:48 [2] [3]
USGS–ANSS	us6000jllz ↗ · us6000jlqa ↗
Yerel saat	06.02.2023 · 04:17:34 ve 13:24:47 UTC+3, AFAD [1]
Büyüklük	Mw 7,7 ve 7,6 AFAD[1] · Mw 7,8 ve 7,5 USGS[2][3]
Derinlik	8,6 ve 7,0 km AFAD[1] · 10 ve 7,4 km USGS[2][3]
Episantr	37,226°K · 37,014°D (Nurdağı’nın 26 km doğusu) · 38,011°K · 37,196°D (Ekinözü’nün yaklaşık 4 km güneyi) [2][3]
Faylar	Narlı–Doğu Anadolu ve Çardak–Sürgü fay sistemleri [1] [14] [15]
Mekanizma	Sol yönlü doğrultu atımlı faylanma [2] [3]
Yüzey kırığı	Yaklaşık 345 km + 175 km iki büyük olayın uydu haritalaması [15]
En büyük şiddet	MMI 9,54 ≈ X, ilk olay · MMI 8,96 ≈ IX, ikinci olay; USGS ShakeMap [2] [3]
Ölçülen PGA	2.156,8 cm/sn² Pazarcık 4614, AFAD işlemesi · 691,1 cm/sn² Göksun 4612, ikinci olay [1]
Etkilenen iller	Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa [1]
Doğrudan hasar	34,2 milyar ABD doları Dünya Bankası hızlı tahmini [26]
Kayıplar	53.697 ölü · 107.213 yaralı Türkiye, 2026 resmî açıklaması [38]

01 / 6 ŞUBAT

6 Şubat

6 Şubat 2023 Pazartesi günü saat 04.17’de başlayan ilk deprem, bölge halkının büyük bölümü evindeyken meydana geldi. Sarsıntı sona erdiğinde Kahramanmaraş, Gaziantep, Hatay, Adıyaman ve Malatya’dan aynı anda bina göçmesi haberleri gelmeye başladı. Kar yağışı, düşük sıcaklık, karanlık ve kesilen yollar ilk saatlerde hem enkaz altındakilerin hem de kendi imkânlarıyla aramaya başlayan yakınlarının karşısındaki koşullardı. [1] [5] [16] [29]

İlk deprem tek bir kent çevresinde kalmadı. Narlı yakınında başlayan kırılma kuzeydoğuda Gölbaşı ve Çelikhan’a, güneybatıda Nurdağı, İslahiye, Hassa ve Antakya yönüne yayıldı. Birbirinden yüzlerce kilometre uzaktaki yerleşimlerin aynı sabah ağır hasar bildirmesi, müdahale kaynaklarının tek bir merkeze yığılmasını engelledi. Ekipler çok sayıda il ve ilçeye dağılırken bazı köy yolları kar, heyelan, yüzey kırığı ve köprü yaklaşım hasarı nedeniyle güçlükle kullanılabildi. [5] [7] [15] [28]

Saat 13.24’te, ilk arama-kurtarma çalışmaları sürerken Elbistan–Ekinözü çevresinde ikinci büyük deprem meydana geldi. Bu olay ilk depremin kırdığı hattın üzerinde ilerleyen sıradan bir artçı değildi; kuzeydeki Çardak–Sürgü sistemi üzerinde oluşan ayrı bir büyük kırılmaydı. Sabah hasar almış binaların bir bölümü ikinci sarsıntıda çöktü, ayakta görünen yapılarda hasar ilerledi ve sahadaki ekipler yeniden güvenli alanlara çekilmek zorunda kaldı. [1] [3] [7] [9]

İki deprem arasındaki dokuz saat, olayın toplumsal hafızadaki yerini de belirledi. Sabahın ilk görüntülerinde Pazarcık, Nurdağı, İslahiye ve Antakya öne çıkarken öğleden sonra Elbistan, Afşin, Göksun ve Malatya’dan yeni göçmeler bildirildi. Böylece tek bir ana şok ve giderek azalan artçılardan oluşan tanıdık müdahale düzeni kurulamadı; ilk büyük depremin etkilediği bölgede ikinci bir ana şokla karşılaşıldı. [1] [5] [28] [32]

20 Şubat akşamı Hatay’ın güneyinde AFAD’a göre Mw 6,4, USGS’ye göre Mw 6,3 büyüklüğünde bir deprem daha oldu. Samandağ ve Antakya’da güçlü biçimde hissedilen bu olay, iki hafta boyunca artçılar altında yaşayan ve hasarlı binalardan uzak durmaya çalışan nüfusu yeniden etkiledi. AFAD bu olayı tetiklenmiş bir deprem olarak değerlendirdi; 6 Şubat’taki iki büyük olaydan ayrı parametrelerle kayda geçirdi. [1] [4] [7]

02 / FAY VE SARSINTI

Fay ve sarsıntı

İlk depremin kırılması, Ölü Deniz Fay Zonu’nun kuzey ucundaki Narlı Fayı üzerinde başladı. Kırılma buradan Doğu Anadolu Fayı’na ulaştı ve iki yöne yayıldı: kuzeydoğuda Pazarcık, Gölbaşı ve Erkenek parçalarına; güneybatıda Amanos parçası boyunca Hatay yönüne ilerledi. Saha izleri, uydu görüntüleri ve dalga biçimi çözümleri bunun tek, düzgün bir fay parçasının baştan sona kayması değil, farklı doğrultulara sahip parçaların art arda devreye girdiği çok parçalı bir kırılma olduğunu gösterdi. [1] [7] [14]

İkinci deprem Çardak Fayı üzerinde, Ekinözü–Elbistan çevresinde başladı ve Sürgü yönüne uzanan doğu–batı doğrultulu sistemi kırdı. İki büyük olayın mekanizması da sol yönlü doğrultu atımlıydı; ancak fayların doğrultuları ve kırılma alanları aynı değildi. Bu nedenle 13.24 depremi, ilk olayın hemen kuzeyinde oluşmasına ve onun gerilme değişiminden etkilenmesine rağmen kendi başına büyük bir deprem olarak ele alınır. [1] [3] [7] [15]

Uydu tabanlı hızlı haritalama, dizi boyunca Doğu Anadolu Fayı üzerinde yaklaşık 345 kilometre, Çardak Fayı üzerinde yaklaşık 175 kilometre yüzey kırığı belirledi. Toplamın 500 kilometreyi aşması iki büyük olayı birlikte anlatır. İlk deprem için bazı kaynak modellerinde verilen yaklaşık 370 kilometrelik uzunluk ise yalnız ilk olayın modellenen kırılma kapsamıdır; iki sayı aynı ölçünün farklı sonucu değildir. [14] [15]

Arazide fayın geçtiği yerlerde yollar, tarla sınırları, demiryolları, sulama kanalları ve yapı temelleri metrelerce ötelenmişti. Çelikhan ile Gölbaşı arasındaki 80 kilometrelik ayrıntılı saha çalışmasında Pazarcık ve Erkenek parçaları boyunca değişen sol yönlü kaymalar ölçüldü; yerel en büyük ötelenmeler Pazarcık çevresinde yaklaşık 3,8 metreye ulaştı. Başka kesimlerde yüzey kayması daha küçük kaldı veya kırılma birden fazla kola dağıldı. [7] [13]

İlk depremde kırılmanın iki yöne yayılması, istasyon kayıtlarında birbirini izleyen ayrı dalga paketleri oluşturdu. İslahiye’deki 2708 numaralı istasyon fay kırığına yaklaşık 4 kilometre uzaklıktaydı; yatay bileşenlerden biri 1.089 cm/sn², Antakya’daki 3126 numaralı istasyon ise 1.210 cm/sn² düzeyinde tepe ivme kaydetti. Hassa’daki çok yakın istasyonlarda belirgin hız darbeleri görüldü. Bu kayıtlar, sarsıntının yalnız yüksek tepe değerinden değil, kırılmanın yönü, süresi ve farklı periyotlarda taşıdığı enerjiden oluştuğunu gösterdi. [6]

AFAD’ın son raporu ilk deprem için Pazarcık 4614 istasyonunda filtrelenmiş yatay kayıttan 2.156,8 cm/sn², yaklaşık 2,20 g tepe ivme hesapladı. Ancak ODTÜ ekibi kalite kontrolünden geçirdiği ilk olay veri kümesinde bu istasyonu kullanmadı; 292 kayıttan 245’ini değerlendirmeye aldı. Bu nedenle 2,20 g değeri AFAD’ın kendi veri işlemesinin sonucu olarak verilmeli, farklı ekiplerin üzerinde uzlaştığı tek bir bölgesel üst sınır gibi okunmamalıdır. İkinci depremde AFAD’ın raporladığı en yüksek değer Göksun 4612 istasyonunda 691,1 cm/sn², yaklaşık 0,70 g oldu. [1] [6]

USGS ShakeMap ilk olay için en yüksek hesaplanmış şiddeti MMI 9,54, ikinci olay için MMI 8,96 olarak verdi. Bu harita istasyon ölçümlerini kaynak modeli ve mekânsal hesapla birleştirir; haritadaki her renk alanı doğrudan bir cihazın ölçümü değildir. Pazarcık olayı için aşağıdaki harita, güçlü sarsıntının fay boyunca kuzeydoğu–güneybatı yönünde uzamasını ve en ağır hasar alan yerleşimlerle geniş ölçüde çakışmasını gösterir. [2] [3] [6]

03 / HASARIN DAĞILIMI

Hasarın dağılımı

En ağır yıkım, fay kırıklarının geçtiği uzun koridorlar ile bu koridorlara yakın kent havzalarında toplandı. İlk kırılmanın güneybatı kolu boyunca Nurdağı, İslahiye, Hassa, Kırıkhan ve Antakya; kuzeydoğu kolu boyunca Pazarcık, Gölbaşı ve Adıyaman ağır etkilendi. İkinci deprem Elbistan, Ekinözü, Afşin ve Göksun çevresindeki hasarı büyüttü; Malatya’da ilk depremden zarar gören bazı yapılar öğleden sonraki sarsıntıda çöktü. [1] [5] [7] [9]

USGS'nin 6 Şubat 2023 Pazarcık depremi için hazırladığı şiddet haritası — USGS ShakeMap şiddet dağılımı, 6 Şubat 2023 Pazarcık depremi. Harita istasyon kayıtları, kaynak modeli ve hesaplanmış mekânsal dağılımı birleştirir; ikinci Elbistan depremini göstermez. [2]

Hasar, faya uzaklık arttıkça düzenli biçimde azalmadı. Antakya, kaynak faya yakınlığın yanında kalın ve yumuşak havza çökelleri ile yoğun, çoğu eski çok katlı yapı stokunun aynı yerde birleştiği en ağır örneklerden biriydi. İskenderun’un dağa yakın kesimlerinde hasar daha çok yapı kusurlarıyla görülürken kıyıya yakın mahallelerde oturma ve yanal yayılma etkileri belirginleşti. Adıyaman merkezinde ise yüzey kırığı kentin içinden geçmediği hâlde çok sayıda betonarme bina çöktü. [5] [7] [8] [9]

Bakanlığın ilk üç ayda tamamladığı bölgesel taramayı inceleyen çalışmada 2.153.835 bina yer aldı. Betonarme binalar bu envanterin bir milyondan fazlasını oluşturdu; bu grubun yaklaşık yüzde 64’ü hasarsız, yüzde 1,9’u ise çökmüş veya acil yıkılacak olarak sınıflandırıldı. Bu düşük görünen oran çok büyük bir bina stokuna uygulandığı için on binlerce betonarme yapıya karşılık geliyordu. [17]

Aynı envanterde il bazındaki çökme veya acil yıkım oranı Adıyaman’da yüzde 7,20, Hatay’da yüzde 6,27, Kahramanmaraş’ta yüzde 5,28 ve Malatya’da yüzde 4,39’du. Gaziantep’te oran yüzde 2,12’ye düşse de Nurdağı ve İslahiye gibi ilçelerde ağır hasar il ortalamasından çok daha yoğundu. İl toplamları, hasarın ilçe ve mahalle ölçeğinde ne kadar keskin değiştiğini tek başına göstermediği için saha raporlarıyla birlikte okunmalıdır. [7] [9] [17]

Yapı türü de dağılımı değiştirdi. Bölgesel taramada kerpiç binaların yaklaşık yüzde 10’u çökmüş, yüzde 40’ı ağır hasarlıydı; yığma binalarda aynı sınıflar yaklaşık yüzde 3,6 ve yüzde 14 düzeyindeydi. Betonarme yapıların bölgesel çökme oranı daha düşük olsa da kentlerdeki çok katlı apartmanların her birinde çok sayıda daire bulunduğu için tek bir göçme çok daha büyük can kaybı üretti. [17] [22]

İki büyük depremin aynı gün gerçekleşmesi hasar haritalarının yorumunu güçleştirdi. Öğleden sonra yapılan gözlemlerde bir binadaki son hasarın ne kadarının ilk, ne kadarının ikinci olayda oluştuğu her zaman belirlenemedi. Özellikle Malatya, Kahramanmaraş’ın kuzeyi ve Çardak Fayı çevresinde hasar, sabahki zayıflama ile öğleden sonraki yeni talebin ortak sonucuydu. [5] [7] [9]

04 / YAPI HASARLARI

Yapı hasarları

Kent merkezlerindeki ölümcül göçmelerin büyük bölümü betonarme apartmanlarda meydana geldi. Saha ekipleri tek bir ortak kusur değil, birbirini ağırlaştıran bir dizi sorun gördü: dükkân için açılmış zemin katlar, üst katlardan daha yüksek ilk katlar, planda ve düşey doğrultuda düzensizlikler, kısa kolonlar, zayıf kolon–güçlü kiriş davranışı, yetersiz perdeler, ağır çıkmalar ve komşu binaların çarpışması. Aynı mahallede benzer yaşta bazı yapıların ayakta kalması, yalnız deprem büyüklüğü veya bina yaşının göçmeyi açıklamadığını gösterdi. [5] [7] [9] [10] [11]

Açık zemin katlı binalarda yatay ötelenme ilk katta yoğunlaştı. Kolonlar yeterli sargı ve kesme dayanımına sahip değilse beton ezildi, boyuna donatı burkuldu ve kat taşıma gücünü kaybetti. Bazı yapılarda göçme bu kattan başlayarak üst katların birbiri üzerine inmesiyle ilerledi; bazılarında bina yana yattı veya komşusuna çarptı. Antakya, Adıyaman, Kahramanmaraş ve Malatya’daki fotoğraflı örnekler aynı mekanizmanın farklı bina düzenlerinde tekrarlandığını gösterdi. [7] [9] [10] [12]

Kolon ve kiriş–kolon birleşimlerinde donatı ayrıntıları sık görülen zayıflıklardı. Malatya’daki incelemelerde etriyelerin yönetmeliğin gerektirdiğinden geniş aralıklı yerleştirildiği, kolon uçlarında sıklaştırma yapılmadığı, kancaların 135 derece yerine 90 derece büküldüğü, çirozların eksik olduğu ve birleşim bölgelerinin yeterince sarılmadığı örnekler belgelendi. Bu kusurlar, kolonun büyük şekil değiştirmeler altında dayanımını korumasını engelledi ve gevrek kesme hasarını hızlandırdı. [10] [18]

Beton kalitesi ve uygulama da proje üzerindeki taşıma gücüyle sahadaki gerçek kapasite arasında fark oluşturdu. İncelemelerde düşük basınç dayanımı, iyi karışmamış veya ayrışmış beton, uygunsuz agrega, yetersiz pas payı, donatı korozyonu ve düz yüzeyli eski çelikler kaydedildi. Dört ilde baştan çökmüş yapılardan seçilen 400 betonarme binayı inceleyen çalışma bu malzeme ve uygulama sorunlarının ne kadar sık tekrarlandığını gösterdi; fakat örneklem yalnız çökmüş binalardan oluştuğu için sonucu bütün bölgenin çökme oranı gibi kullanmak doğru değildir. [7] [10] [21]

Hatay’da ayakta kalan 540 betonarme binayı inceleyen başka bir çalışma, taşıyıcı hasarın kat sayısı, düzensizlik, zemin kat kullanımı ve eleman ayrıntılarıyla birlikte değiştiğini gösterdi. Bu örneklem çökmüş yapıları dışarıda bıraktığından bölgedeki toplam göçme oranını vermez; ayakta kalan binalarda hangi hasar biçimlerinin görüldüğünü açıklar. İki araştırma birlikte okunduğunda biri çökmüş yapıların malzeme kusurlarını, diğeri ayakta kalan yapıların hasar dağılımını aydınlatır. [20] [21]

Yeni tarihli bina her zaman iyi, eski bina her zaman göçmüş değildi. 2000 sonrası yapılmış bazı binalar ağır hasar aldı veya çöktü; raporlar bunlarda tasarım hatası, projeye aykırı uygulama, yetersiz denetim, sonradan yapılan değişiklik ve zayıf işçilik örnekleri kaydetti. Buna karşılık iyi düzenlenmiş taşıyıcı sisteme, yeterli perde duvara ve doğru detaylandırmaya sahip eski yapıların bir bölümü çok güçlü sarsıntıyı göçmeden atlattı. Bina yaşı, hangi yönetmeliğin yürürlükte olabileceğini gösterir; o yönetmeliğin projede ve şantiyede gerçekten uygulandığını kanıtlamaz. [7] [9] [10] [12]

Dolgu duvarların düzensiz dağılımı bazı kolonları kısa kolona çevirdi; duvarların çerçeveden ayrılması ise taşıyıcı sistem ayakta kalsa bile binanın kullanımını durdurdu. Cephe kaplamaları, asma tavanlar, mekanik tesisat, bölme duvarlar ve raf sistemleri hastane, okul ve ticaret yapılarında önemli işlev kaybı oluşturdu. Depremden sonra kullanılabilir görünen bir binanın yalnız kolon ve kirişlerine bakmak, içindeki hizmetin sürüp süremeyeceğini anlamaya yetmedi. [7] [9] [12]

Prefabrik sanayi yapılarında hasar farklı noktalarda yoğunlaştı. Kolonların dönmesi, kirişlerin kısa oturma paylarından sıyrılması, çatı makasları ve aşıkların bağlantılarını kaybetmesi, ağır cephe panellerinin düşmesi üretim hollerini kullanılmaz duruma getirdi. 595 yapılık geniş örneklem, bağlantı ayrıntısının ve elemanların birbirinden ayrılmasını önleyen düzeneklerin performansta belirleyici olduğunu gösterdi. Ana taşıyıcı kolonları ayakta kalan bir tesiste bile çatı, vinç yolu, cephe ve makine kaybı üretimi aylarca durdurabildi. [11] [12] [19]

Kerpiç ve taş yığma yapılarda ağır toprak damlar, duvarların birbirine ve çatıya zayıf bağlanması, büyük ve düzensiz açıklıklar ile köşelerdeki bağlantı eksikliği öne çıktı. İncelenen 100 kerpiç yapının yüzde 25’i yıkılmış, yüzde 49’u ağır hasarlıydı. Adıyaman ve Kahramanmaraş kırsalındaki 124 yığma okulda da duvar düzeni, açıklıkların konumu, köşe bağlantıları ve bakım durumu hasarın biçimini değiştirdi. Bu örneklemler bütün kırsal stokun oranı değildir; belirli saha gruplarında gözlenen davranışı gösterir. [22] [23]

Hastane ve okul binalarında yalnız göçme değil, deprem sonrasında hizmet verebilme durumu belirleyiciydi. Bölgesel envanterde okulların yüzde 60,03’ü hasarsız sınıfında kaldı; yüzde 1,57’si çökmüş veya acil yıkılacak durumdaydı. Hastaneler arasında dört bina çökmüş veya acil yıkılacak olarak kayda geçti. Sismik yalıtımlı ve iyi mühendislik hizmeti almış bazı yeni hastaneler güçlü sarsıntı altında taşıyıcı sistemlerini korudu; buna rağmen çevre dolgularındaki oturma, bağlantı boruları ve yapısal olmayan elemanlar hizmeti etkileyebildi. [7] [12] [17]

05 / ZEMİN VE ALTYAPI

Zemin ve altyapı

Gölbaşı’nda yüzey kırığı, göl kıyısındaki gevşek ve suya doygun zeminlerle aynı yerleşimde buluştu. Fay kentin içinden geçerken kıyı boyunca sıvılaşma, oturma ve yanal yayılma oluştu; bazı binalar taşıyıcı sistemleri tamamen dağılmadan eğildi veya zemine gömüldü. GEER ekibinin göl kıyısındaki ölçümlerinde yatay yer değiştirme yaklaşık 2 metreye, seçilmiş bir binadaki oturma yaklaşık 50 santimetreye ulaştı. [7] [8]

İskenderun’da hasarın biçimi kıyıya yaklaştıkça değişti. Atatürk Bulvarı ve liman çevresinde kum çıkışları, kıyıya paralel çatlaklar, 25–50 santimetreye ulaşan yanal yayılmalar ve büyük oturmalar kaydedildi. Limanın bazı kesimleri 80–100 santimetre çöktü; vinç raylarındaki hizasızlık ve zemin hareketi işletmeyi durdurdu. Kıyıdaki su basması yalnız deniz seviyesindeki geçici yükselmeyle değil, zeminin kalıcı olarak alçalması ve drenaj sistemlerinin hasarıyla da ilişkiliydi. [7] [8] [9]

Antakya ve çevresindeki Asi Nehri taşkın ovası ile Amik Ovası’nda sıvılaşma izleri, yanal yayılma ve dolgu zemin oturmaları görüldü. Hatay Havalimanı çevresinde zemin deformasyonları ve pist hasarı hava ulaşımını aksattı. Antakya içindeki çok sayıdaki bina göçmesini yalnız sıvılaşmaya bağlamak mümkün değildi; ağır yıkım bulunan pek çok parselde belirgin bir zemin göçmesi izi yoktu. Havza koşulları sarsıntıyı büyütürken taşıyıcı sistem kusurları ve bina stoku hasarın binadan binaya değişmesini belirledi. [5] [7] [8] [9]

Yüzey kırığı karayolu ve demiryolunu çok sayıda noktada kesti. Bazı raylar metrelerce ötelenip eğildi, asfalt yollar basamaklandı ve sulama kanalları parçalandı. Köprülerde yaklaşım dolgusu oturması, mesnet hareketi, genleşme derzi hasarı ve istinat duvarı göçmeleri görüldü; buna karşılık iyi detaylandırılmış birçok ana köprü göçmeden kaldı. Ulaşımın kesilmesi çoğu zaman yalnız köprünün taşıyıcı sisteminden değil, ona ulaşan yol, dolgu, heyelan veya yüzey kırığından kaynaklandı. [5] [7] [9] [12]

Elektrik, doğal gaz, içme suyu, kanalizasyon ve haberleşme ağları geniş bölgede eş zamanlı baskı altında kaldı. Boru hatları fay geçişlerinde ve oturan zeminlerde ayrıldı; elektrik kesintileri pompaları ve baz istasyonlarını etkiledi. Soğuk hava altında barınma ihtiyacı sürerken su ve sanitasyon sistemlerinin onarımı salgın hastalık riskini sınırlamak için doğrudan gerekliydi. Ağların büyük bölümü kademeli olarak yeniden çalıştırılsa da ağır yıkılmış mahallelerde bina bağlantıları ve yerel dağıtım hatları uzun süre kullanılamadı. [7] [9] [24] [25]

06 / KAYIPLAR VE MÜDAHALE

Kayıplar ve müdahale

Ölü53.697[38]

Yaralı107.213[38]

Etkilenen il11[1]

Türkiye’deki güncel resmî bilanço 53.697 ölüm ve 107.213 yaralıdır. Can kaybının büyüklüğü yalnız sarsıntının gücüyle değil, depremin insanların çoğu evindeyken meydana gelmesi, çok katlı konutların tamamen çökmesi ve yıkımın on bir ile dağılmasıyla ilişkilidir. Bir apartmanın kat kat çökmesi aynı enkazda onlarca haneyi bırakırken kırsal yerleşimlerin geniş alana yayılması arama ekiplerinin her köye, hasarlı yol ve kış koşulları altında ayrı ayrı ulaşmasını gerektirdi; yardımın geciktiği yerlerde enkaz altında hayatta kalma olasılığı azaldı. [1] [5] [16] [38]

İlk aramalar birçok yerde yakınlar, komşular, belediye çalışanları ve bölgede bulunan ekipler tarafından başlatıldı. AFAD, itfaiye, UMKE, jandarma, polis, askerî birlikler, madenciler, sivil kuruluşlar ve uluslararası ekipler daha sonra binlerce enkaza dağıldı. Aynı anda çok sayıda ağır göçme alanı oluşması; vinç, kırıcı, dinleme cihazı, ambulans ve eğitimli personel ihtiyacını eldeki kapasitenin üzerine çıkardı. [5] [9] [16] [24]

Karanlık, kar ve don ilk saatleri zorlaştırdı; ikinci büyük deprem ise öğleden sonra çalışmaları yeniden durdurdu. Ayakta kalan ama hasarlı binaların yanında çalışan ekipler yeni göçme tehlikesiyle karşılaştı. Yol kapanmaları ve havaalanlarındaki hasar bazı kentlere erişimi yavaşlattı; haberleşme kesintileri hangi mahallede ne kadar yardım gerektiğinin belirlenmesini güçleştirdi. Bu sorunlar yalnız sahaya personel göndermekle çözülmedi, personelin dağınık enkazlar arasında güvenli ve öncelikli biçimde yönlendirilmesini gerektirdi. [5] [7] [9] [28]

Hastaneler aynı anda yaralı akını, kendi binalarındaki hasar, personelin ailesiyle ilgili kaygıları ve elektrik–su kesintileriyle karşılaştı. Bazı tesisler tahliye edildi veya açık alanda hizmet verdi; sahra hastaneleri kuruldu ve yaralılar bölge dışındaki illere taşındı. Taşıyıcı sistemi ayakta kalan hastanelerde dahi asma tavan, bölme duvar, tıbbi cihaz, boru ve enerji bağlantısı hasarı yatak kapasitesini düşürdü. [7] [9] [12] [24]

Hasar tespiti arama-kurtarmayla birlikte başladı. Çok geniş bina stoku kısa sürede taranırken dışarıdan gözlemle verilen ilk kararlar, ayrıntılı inceleme ve itirazlarla değişebildi. ‘Hasarsız’, ‘az hasarlı’, ‘orta hasarlı’, ‘ağır hasarlı’, ‘acil yıkılacak’ ve ‘yıkık’ sınıfları insanların evine girip giremeyeceğini, kira desteğini ve hak sahipliği sürecini doğrudan etkiledi. Aynı binada farklı tarihlerde farklı karar çıkması güven sorununu büyüttü. [9] [10] [17] [24]

07 / BASINDA İLK GÜNLER

Basında ilk günler

İlk saatlerde yayımlanan bilgiler olayın sonradan kesinleşen boyutunu göstermiyordu. AFAD’ın ilk duyurusunda büyüklük 7,4 olarak verildi; beş artçı kaydedildiği ve ekiplerin sevk edildiği açıklandı. Saat 06.30 bülteninde 76 ölüm ve 440 yaralı, saat 10.00 bülteninde 284 ölüm ve 2.323 yaralı bildirildi. Bu sayılar yanlış bir nihai bilanço değil, iletişimin kesik olduğu geniş bir alandan o saate kadar merkeze ulaşan teyitli kayıtlardı. [29] [30] [31]

Öğleden sonraki ikinci deprem haber dilini bir kez daha değiştirdi. AFAD’ın 15.35 bülteni büyüklükleri 7,7 ve 7,6 olarak güncelledi; 1.121 ölüm, 7.634 yaralı ve 2.834 yıkık bina ihbarı açıkladı. İlk saatlerde ikinci olayın ‘artçı’ diye anıldığı haberler görüldü, fakat kurum çözümleri bunun Çardak sistemi üzerinde ayrı bir büyük deprem olduğunu ortaya koydu. Canlı haber sayfaları sürekli güncellendiği için bugün görülen sayfa, ilk yayımlandığı dakikadaki başlık ve sayıları bütünüyle korumayabilir. [1] [3] [32]

İlk gün televizyon yayınları çöken binalar, yakınlarını arayan insanlar ve canlı kurtarmalar çevresinde kesintisiz sürdü. İlk beş günün üç ana haber bültenini inceleyen araştırma; ‘mucize’, ‘umut’, ‘acı’, ‘endişe’, ‘kıyamet’ ve ‘felaket’ gibi sözcüklerin, dramatik müzik ve tekrar eden enkaz görüntüleriyle birlikte kullanıldığını belirledi. Bu anlatım kurtarma çalışmalarına dikkat çekti, fakat afetin yapı stoku, denetim, lojistik ve bölgesel eşitsizlik gibi nedenlerini ilk anda arka plana itti. [37]

10 Şubat sabahına gelindiğinde resmî sayı 18.342 ölüm, 74.242 yaralı ve 75.780 tahliyeye ulaşmıştı. Haberler yalnız canlı kurtarma öykülerinden oluşmamaya başladı; müteahhitler, imar afları, yönetmeliklerin uygulanması, kamu kurumlarının müdahale hızı ve neden yan yana duran binaların farklı davrandığı tartışıldı. Uluslararası haberlerde de ilk günün ‘ne oldu?’ sorusu birkaç gün içinde ‘bu kadar bina neden çöktü?’ sorusuna dönüştü. [33] [40]

Gazetelerin ilk sayfaları ortak bir afet dili kurmadı. Hürriyet, Sabah ve Cumhuriyet’in 30 günlük 130 haberini karşılaştıran çalışma; kullanılan aktörlerin, nedenlerin ve çözüm önerilerinin yayın çizgisine göre ayrıldığını gösterdi. Altı gazetenin 7–16 Şubat ilk sayfalarını inceleyen başka bir çalışma da siyasi kutuplaşmanın afet haberlerinde sürdüğünü belirledi. Aynı olay, bazı gazetelerde devletin müdahalesi ve dayanışma, bazılarında gecikme, sorumluluk ve denetim eksikliği üzerinden öne çıkarıldı. [34] [35]

Depremden etkilenen insanlar haberlerde çoğu zaman bekleyen, ağlayan, yardım alan ve kendi adına konuşmayan tek bir grup gibi gösterildi. Üç gazetede bir ay boyunca yayımlanan 1.291 haberi tarayan araştırma, ‘depremzede’ sözcüğünün geçtiği 191 metinde mağduriyet ve edilgenliğin baskın olduğunu saptadı. Oysa sahadaki insanlar aynı zamanda ilk aramayı yapan, mahalle içinde yardım dağıtan, bilgi toplayan, göç eden, işini yeniden kuran ve kamu kararlarına itiraz eden aktörlerdi. [36] [39]

İlk günlere ait en güvenilir kronoloji, saat damgalı kurum bültenleri daha sonra doğrulanan olay kayıtlarıyla karşılaştırılarak kurulabilir. Haber görüntüleri sahadaki deneyimi ve o anki bilgi akışını gösterir; olay büyüklüğü, kayıp ve yapı hasarı gibi sayılar için yayımlandıkları saatin sınırını taşırlar. [28] [29] [32] [33]

08 / BARINMA VE GÖÇ

Barınma ve göç

Deprem gecesinden sonra dışarıda kalanların tümü evi yıkılanlardan oluşmadı. Ağır veya orta hasarlı binalar boşaltıldı; henüz incelenmemiş yapılara duyulan korku ve süren artçılar, evi ayakta olan çok sayıda kişiyi de açık alana çıkardı. Kış koşullarında çadır, ısıtıcı, battaniye, temiz su, tuvalet ve duş ihtiyacı aynı anda on bir ile yayıldı. [9] [16] [24] [25]

Dünya Bankası’nın hızlı değerlendirmesi yaklaşık 1,25 milyon kişinin geçici olarak evsiz kaldığını tahmin etti. OECD ise depremin toplam yaklaşık 3,3 milyon kişiyi yerinden ettiğini, bunların yaklaşık 2 milyonunun çadır ve konteyner kentlerde barındığını aktardı. İki sayı aynı ölçüyü paylaşmaz: birincisi yalnız barınma kaybını, ikincisi bölge içinde veya dışında yerinden edilen daha geniş nüfusu anlatır. İnsanlar akraba yanına, otellere, yurtlara, kamu misafirhanelerine, çadır ve konteyner alanlarına ya da başka kentlerde kiraladıkları evlere dağıldı. [26] [27]

Geçici yerleşimlerin ilk sorunu yalnız yatacak yer değildi. İçme suyu, kanalizasyon, elektrik, çöp toplama, sağlık hizmeti, çocukların eğitimi ve toplu taşımaya erişim kısa sürede gündelik yaşamın belirleyicisi oldu. Çadırdan konteynere geçiş yağmur, sıcaklık ve yangın güvenliği bakımından iyileşme sağladı; buna karşılık kent dışındaki büyük konteyner alanları iş, okul ve eski mahalle ağlarından uzaklık yarattı. [9] [24] [25] [39]

Göçün yönü ve süresi hanelerin gelirine, kiralık konut bulmasına, çocukların okuluna ve hasarlı ev için verilen karara bağlıydı. Büyük kentlere gidenlerin bir bölümü kiralardaki artış ve iş kaybı nedeniyle geri döndü; bir bölümü kalıcı olarak taşındı. Bölgedeki işletmeler çalışan kaybederken göç alan kentlerde okul, konut ve sosyal hizmet talebi arttı. Hasarlı şehirlerde nüfus azalması yalnız konut piyasasını değil, esnafın müşterisini ve belediyelerin hizmet gelirini de etkiledi. [24] [25] [27] [39]

Yirminci ayda yapılan saha gözlemleri kentler arasında farklı hızlar gösterdi. Bazı mahallelerde enkaz kaldırılmış ve yeni şantiyeler başlamışken bazı alanlarda ağır hasarlı yapıların yıkımı, altyapı onarımı ve hak sahipliği işlemleri sürüyordu. Konteyner kentten kalıcı konuta geçiş tek bir teslim tarihiyle bitmedi; kiracıların, ev sahiplerinin, işyeri sahiplerinin ve belgesi eksik hanelerin seçenekleri birbirinden ayrıldı. [9] [25] [39]

09 / YENİDEN YAPILANMA

Yeniden yapılanma

Dünya Bankası depremden iki hafta sonra Türkiye’deki doğrudan fiziksel hasarı 34,2 milyar ABD doları olarak tahmin etti. Bu tutarın yüzde 53’ü konutlarda, yüzde 28’i konut dışı yapılarda, yüzde 19’u altyapıda oluşmuştu; hasarın yüzde 81’i Hatay, Kahramanmaraş, Gaziantep, Malatya ve Adıyaman’da toplandı. Bu hesap yalnız fiziksel varlıklardaki doğrudan kaybı içerdiği için üretim kesintisi, gelir kaybı ve daha güvenli yeniden yapımın tüm maliyeti değildir. [26]

TERRA değerlendirmesi hasar, ekonomik kayıp ve yeniden inşa ihtiyacını daha geniş kapsamda ele alarak toplam yükü 103,6 milyar dolar, yaklaşık 1,96 trilyon lira olarak hesapladı. Bu, 2023 için öngörülen millî gelirin yaklaşık yüzde 9’una karşılık geliyordu. 34,2 ve 103,6 milyar dolarlık değerler birbirini çürüten iki tahmin değildir: ilki doğrudan fiziksel hasarı, ikincisi çok daha geniş iyileştirme ve yeniden inşa yükünü ölçer. [24] [25] [26]

Kalıcı konut üretimi kent içindeki yerinde projeler, rezerv alanlar ve kırsal konutlar üzerinden yürütüldü. Hızlı ve büyük ölçekli üretim barınma açığını azaltmak için gerekliydi; ancak yeni yerleşimin işe, okula, sağlık hizmetine, toplu taşımaya ve eski sosyal çevreye bağlantısı konutun kendisi kadar önemliydi. Kent çeperindeki bir konut anahtarı, merkezdeki işyerini, çarşıyı ve mahalle ağını kendiliğinden geri getirmedi. [9] [24] [25] [39]

Antakya, Kahramanmaraş, Adıyaman ve Malatya’nın merkezlerinde yeniden yapım yalnız parsel ölçeğinde bina yenilemekten daha büyük bir karardı. Yol genişliği, toplanma alanı, tarihî doku, mülkiyetin parçalı yapısı, zemin koşulları ve fay sakınım kuşakları aynı planda çözülmek zorundaydı. Yüzey kırığının geçtiği alanlarda aynı yapı düzenini tekrar kurmamak; sıvılaşma ve oturma görülen kıyı ile ova zeminlerinde temel ve altyapı kararlarını yeni verilerle almak gerekiyordu. [7] [8] [9] [25]

Yapı hasarı araştırmalarının ortak sonucu, güvenliğin yalnız yönetmelik metnini yenilemekle sağlanamayacağıydı. Taşıyıcı sistemin düzenli kurulması, kolon ve perdelerin yeterli boyutlandırılması, birleşim ve enine donatı ayrıntılarının doğru uygulanması, betonun şantiyede denetlenmesi ve kullanım sırasında taşıyıcı elemanların değiştirilmemesi aynı zincirin parçalarıydı. Prefabrik sanayi yapılarında bağlantıların, hastanelerde yapısal olmayan elemanların, yığma ve kerpiç yapılarda duvar–çatı bağlantılarının ayrıca çözülmesi gerekiyordu. [9] [10] [18] [19] [22] [23]

Mevcut yapı stokunun geleceği, yeni konut sayısından ayrı bir sorundu. Az hasarlı etiketi binanın gelecekteki büyük deprem için yeterli kapasiteye sahip olduğunu göstermedi; hasar tespiti o depremden sonra acil kullanım kararına hizmet etti. Güçlendirme, yeniden yapım veya kullanımın sürmesi için malzeme, proje, zemin ve taşıyıcı sistemin ayrıntılı değerlendirilmesi gerekiyordu. 6 Şubat’ın yapı mühendisliği açısından bıraktığı temel görev, milyonlarca mevcut binada bu değerlendirmeyi bir sonraki depremden önce yapabilmektir. [9] [10] [17] [25]

KAYNAKÇA

Kaynaklar

Tüm kaynakları göster (40)

01
Kurumsal deprem raporu
AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü (2023), 06 Şubat 2023 Pazarcık–Elbistan Kahramanmaraş (Mw 7.7–Mw 7.6) Depremleri Raporu.
AFAD olay çözümleri, artçı dağılımı, odak mekanizmaları, kuvvetli hareket kayıtları, yüzey kırıkları ve üç aylık değerlendirme.
Kaynağı aç ↗
02
Kurumsal olay kaydı
U.S. Geological Survey, ANSS/ComCat event us6000jllz, M 7.8 — Pazarcık earthquake, Kahramanmaraş earthquake sequence.
İlk ana şokun UTC zamanı, USGS koordinatı, 10 km derinliği, Mw 7,8 büyüklüğü, moment tensörü ve ShakeMap ürünleri.
Kaynağı aç ↗
03
Kurumsal olay kaydı
U.S. Geological Survey, ANSS/ComCat event us6000jlqa, M 7.5 — Elbistan earthquake, Kahramanmaraş earthquake sequence.
İkinci büyük depremin UTC zamanı, USGS koordinatı, 7,4 km derinliği, Mw 7,5 büyüklüğü, moment tensörü ve ShakeMap ürünleri.
Kaynağı aç ↗
04
Kurumsal olay kaydı
U.S. Geological Survey, ANSS/ComCat event us6000jqcn, M 6.3 — Uzunbağ, Hatay earthquake.
20 Şubat Hatay depreminin zamanı, yeri, derinliği ve odak mekanizması.
Kaynağı aç ↗
05
Çok disiplinli ön saha raporu
ODTÜ Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezi (2023), Preliminary Reconnaissance Report on February 6, 2023 Pazarcık and Elbistan Earthquakes, METU/EERC 2023-01.
Sismoloji, kuvvetli hareket, geoteknik etkiler, bina ve altyapı hasarına ilişkin ilk ortak saha incelemesi.
Kaynağı aç ↗
06
Kuvvetli yer hareketi raporu
Gülerce, Z. vd. (2023), Preliminary Analysis of Strong Ground Motion Characteristics, ODTÜ EERC.
İki ana şokun kayıt kalite kontrolü; 245 ve 244 işlenmiş kayıt, istasyon bazlı PGA/PGV ve tasarım spektrumu karşılaştırmaları.
Kaynağı aç ↗
07
Çok disiplinli saha raporu
GEER/EERI/EEA/EEF (2023), February 6, 2023 Türkiye Earthquakes: Report on Geoscience and Engineering Impacts, GEER-082.
382 sayfalık rapor; yüzey kırığı, yer hareketi, sıvılaşma, zemin deformasyonu, yapılar, hastaneler ve altyapı gözlemleri.
Kaynağı aç ↗
08
Jeoteknik saha raporu
Moug, D. M. vd. (2023), GEER Phase 3 Team Report on Selected Geotechnical Engineering Effects, GEER-082-S1.
Gölbaşı, İskenderun ve seçilmiş alanlarda sıvılaşma, yanal yayılma, oturma ve temel etkilerinin ayrıntılı ölçümü.
Kaynağı aç ↗
09
Uzun dönemli mühendislik saha raporu
EEFIT (2024), The Türkiye Earthquake Sequence of February 2023: A Longitudinal Study Report.
Tekrarlı saha ziyaretleriyle betonarme, yığma ve tarihî yapılar; okullar, hastaneler, sanayi, ulaşım ve iyileşme süreci.
Kaynağı aç ↗
10
Yapı mühendisliği saha raporu
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (2023), 6 Şubat 2023 Depremleri Gözlem ve Değerlendirme Raporu.
Adana'dan Elazığ'a uzanan saha güzergâhında betonarme, yığma ve prefabrik yapı hasarı ile malzeme ve uygulama kusurları.
Kaynağı aç ↗
11
Yapı mühendisliği saha raporu
Ozkula, G. vd. (2023), Preliminary Earthquake Reconnaissance Report: Türkiye Earthquake Sequence on February 6, 2023.
Betonarme binalar, prefabrik sanayi yapıları, geoteknik etkiler ve seçilmiş yapı vakaları.
Kaynağı aç ↗
12
Çok disiplinli saha raporu
CAEES/ACGPS (2025), Reconnaissance Report on February 6, 2023 Kahramanmaraş Earthquakes in Türkiye.
Farklı taşıyıcı sistemler, köprü ve tüneller, tünel kalıp ve sismik yalıtımlı yapılar ile altyapının fotoğraflı incelemesi.
Kaynağı aç ↗
13
Hakemli yüzey kırığı araştırması
Aksoy, E. vd. (2023), Effect on the Eastern Anatolian Fault Zone Erkenek and Pazarcık Segments of the 6 February 2023 Earthquakes.
Çelikhan–Gölbaşı arasındaki 80 km'lik saha haritalaması ve Erkenek ile Pazarcık segmentlerindeki ölçülmüş ötelenmeler.
Kaynağı aç ↗
14
Hakemli kaynak modeli
Xu, L. vd. (2023), ‘The overall-subshear and multi-segment rupture of the 2023 Mw 7.8 Kahramanmaraş, Turkey earthquake in millennia supercycle’, Communications Earth & Environment, 4.
İlk ana şokun Narlı Fayı'nda başlayıp Doğu Anadolu Fayı'nın farklı parçalarına aktarılması ve yaklaşık 370 km'lik model kapsamı.
Kaynağı aç ↗
15
Hakemli uydu kırık haritalaması
Reitman, N. G. vd. (2023), ‘Rapid Surface Rupture Mapping from Satellite Data: The 2023 Kahramanmaraş Earthquake Sequence’, The Seismic Record.
Dizi boyunca 500 km'den fazla yüzey kırığı: yaklaşık 345 km Doğu Anadolu Fayı ve 175 km Çardak Fayı.
Kaynağı aç ↗
16
Sanal rekonesans raporu
StEER–EERI (2023), 2023 Mw 7.8 Kahramanmaras, Türkiye Earthquake Sequence Joint Preliminary Virtual Reconnaissance Report, v2.
İlk haftalardaki yapı ve altyapı hasarı, yer hareketi, yönetmelik ve açık kaynaklı saha verilerinin erken derlemesi.
Kaynağı aç ↗
17
Bölgesel bina envanteri araştırması
Yılmaz, T. vd. (2024), ‘Regional Building Damage Survey Data on the 2023 Kahramanmaraş, Türkiye, Earthquakes’, ASCE-ASME Journal of Risk and Uncertainty in Engineering Systems.
Bakanlıkça incelenen 2.153.835 binanın taşıyıcı sistem, kullanım, yaş, kat ve hasar sınıfı verilerinin bölgesel çözümlemesi.
Kaynağı aç ↗
18
Betonarme kolon saha araştırması
Atar, B. vd. (2024), ‘6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri Sonrasında Betonarme Kolonlarda Enine Donatı Kusurlarının İncelenmesi’.
Malatya örneklerinde etriye aralığı, birleşim bölgesi, kanca ve çiroz kusurlarının doğrudan saha gözlemi.
Kaynağı aç ↗
19
Prefabrik sanayi yapıları araştırması
Avgin, S., Köse, M. M. & Çınar, F. (2025), ‘Critical Review of Design Practices and Observed Damages in Precast Industrial Buildings Following the 2023 Türkiye Earthquakes’.
595 prefabrik sanayi yapısındaki kolon, kiriş oturma bölgesi, çatı elemanı ve bağlantı hasarlarının geniş örneklemli incelemesi.
Kaynağı aç ↗
20
Betonarme yapı hasarı araştırması
Aldemir, A. vd. (2024), ‘Investigation of RC structure damages after February 6, 2023, Kahramanmaraş earthquake in the Hatay region’.
Hatay'da yalnız ayakta kalan 540 betonarme yapının hasar sınıflaması; çökmüş bina oranı üretmeyen seçilmiş örneklem.
Kaynağı aç ↗
21
Çökmüş betonarme bina araştırması
‘Structural material evaluation of 400 collapsed RC buildings after February 6, 2023 Kahramanmaraş double earthquakes in Türkiye’ (2025), Natural Hazards.
Dört ilde baştan çökmüş yapılardan seçilen 400 betonarme binada malzeme ve uygulama kusurları; bölgesel çökme oranı değildir.
Kaynağı aç ↗
22
Kerpiç yapı saha araştırması
Işık, E. (2023), ‘Structural Failures of Adobe Buildings during the February 2023 Kahramanmaraş Earthquakes’, Applied Sciences, 13, 8937.
100 kerpiç yapıda hasar sınıflaması; ağır toprak dam, duvar desteği ve bağlantı sorunları.
Kaynağı aç ↗
23
Yığma okul saha araştırması
Işık, E. vd. (2024), ‘Seismic Performances of Masonry Educational Buildings during the 2023 Türkiye Earthquakes’, Geohazards, 5.
Adıyaman ve Kahramanmaraş kırsalındaki 124 yığma okulun hasar sınıflaması ve ayrıntılı bir okul incelemesi.
Kaynağı aç ↗
24
Resmî ekonomik ve sosyal etki raporu
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023), 2023 Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu.
Konut, kamu, özel sektör, altyapı, nüfus ve ilk ekonomik yük değerlendirmesi.
Kaynağı aç ↗
25
İyileştirme ve yeniden inşa değerlendirmesi
Government of Türkiye with UN, EU and World Bank inputs (2023), Türkiye Earthquakes Recovery and Reconstruction Assessment — TERRA.
103,6 milyar dolarlık daha geniş toplam yük; sektörlere göre hasar, kayıp ve yeniden inşa ihtiyacı.
Kaynağı aç ↗
26
Uluslararası hızlı hasar tahmini
World Bank/GFDRR (2023), Global Rapid Post-Disaster Damage Estimation: February 6, 2023 Kahramanmaraş Earthquakes — Türkiye Report.
34,2 milyar dolarlık doğrudan fiziksel hasar tahmini; ekonomik kayıp ve yeniden inşa maliyetinden daha dar bir kapsam.
Kaynağı aç ↗
27
Bölgesel etki değerlendirmesi
OECD (2023), The Territorial Impact of the Earthquakes in Türkiye.
Yerinden edilme, bölgesel ekonomi, yönetişim ve uzun süreli iyileşmenin ilk değerlendirmesi.
Kaynağı aç ↗
28
Acil durum bilimsel güncellemesi
European Commission Joint Research Centre (2023), M7.8 and M7.5 Earthquakes in Türkiye and Syria — Scientific Analysis, Update 4.
İlk günlerde uydu görüntüleri, nüfus, altyapı, olay dizisi ve hasar bilgisinin tarihli bilimsel güncellemesi.
Kaynağı aç ↗
29
Saat damgalı resmî basın duyurusu
AFAD (6 Şubat 2023), Kahramanmaraş Pazarcık'ta Meydana Gelen Deprem Hk. — Basın Duyurusu 1.
İlk olayın başlangıçta M 7,4 olarak duyurulduğu ve ekiplerin sevk edildiği ilk resmî kayıt.
Kaynağı aç ↗
30
Saat damgalı resmî basın bülteni
AFAD (6 Şubat 2023, 06.30), Kahramanmaraş Pazarcık'ta Meydana Gelen Deprem Hk. — Basın Bülteni 3.
İlk açıklanan 76 ölüm ve 440 yaralı ile arama-kurtarmanın erken safhası.
Kaynağı aç ↗
31
Saat damgalı resmî basın bülteni
AFAD (6 Şubat 2023, 10.00), Kahramanmaraş Pazarcık'ta Meydana Gelen Deprem Hk. — Basın Bülteni 4.
284 ölüm, 2.323 yaralı ve 78 artçı bilgisiyle sabah saatlerindeki değişen bilanço.
Kaynağı aç ↗
32
Saat damgalı resmî basın bülteni
AFAD (6 Şubat 2023, 15.35), Kahramanmaraş'ta Meydana Gelen Depremler Hk. — Basın Bülteni 6.
Büyüklüklerin 7,7 ve 7,6 olarak güncellendiği; ikinci büyük depremin, personel ve ilk bina ihbarlarının duyurulduğu kayıt.
Kaynağı aç ↗
33
Saat damgalı resmî basın bülteni
AFAD (10 Şubat 2023, 08.30), Kahramanmaraş'ta Meydana Gelen Depremler Hk. — Basın Bülteni 22.
18.342 ölüm, 74.242 yaralı, 75.780 tahliye ve 1.509 artçıyla dördüncü günün resmî tablosu.
Kaynağı aç ↗
34
Hakemli basın araştırması
Özdemir, M. & Maral, T. (2023), ‘Hürriyet, Sabah ve Cumhuriyet gazetelerinin Kahramanmaraş depremi sonrasında bilişsel yapı bağlamında karşılaştırılması’.
Üç gazetenin ilk 30 günündeki 130 manşet ve sürmanşetin gündem ve çerçeve karşılaştırması.
Kaynağı aç ↗
35
Hakemli deprem haberciliği araştırması
Yalçın, M. (2023), ‘Doğal Afetlerin Doğal Olmayan Sonuçları: Gazetelerin Deprem Haberciliği’.
Altı ulusal gazetenin 7–16 Şubat tarihli ilk sayfalarında afet, sorumluluk ve siyasal kutuplaşma çerçeveleri.
Kaynağı aç ↗
36
Hakemli haber dili araştırması
Asa, R. & Doğan Güllüpunar, M. (2023), ‘Afetler ve Haberin Ötekileştiren Dili: 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Örneği’.
Üç gazetede bir ay boyunca yayımlanan 1.291 haber ve ‘depremzede’ geçen 191 haberin temsil biçimi.
Kaynağı aç ↗
37
Televizyon haberciliği araştırması
Batur, A. (2023), ‘6 Şubat 2023 Depremlerinin Ulusal Televizyon Ana Haber Bültenlerinde Sunumu’.
İlk beş günde Show TV, Star TV ve Kanal D ana haberlerinde görüntü, müzik, alt yazı ve sözcük seçimi.
Kaynağı aç ↗
38
Resmî güncel kayıp bilançosu
T.C. İçişleri Bakanlığı (6 Şubat 2026), ‘İçişleri Bakanımız Sayın Ali Yerlikaya 6 Şubat Depremlerinin Yıl Dönümü Dolayısıyla Adıyaman'a Gitti’.
2026'da açıklanan güncel resmî Türkiye bilançosu: 53.697 ölüm ve 107.213 yaralı.
Kaynağı aç ↗
39
İyileşme saha değerlendirmesi
EERI/SSEER (2024), Observations of Recovery 20 Months After the 2023 Kahramanmaraş Earthquake Sequence.
Seçilmiş kentlerde geçici barınma, işyerleri, altyapı, yerinde dönüş ve toplumsal iyileşmenin 20 ay sonraki gözlemleri.
Kaynağı aç ↗
40
Uluslararası haber incelemesi
Associated Press (10 Şubat 2023), ‘Turkey earthquake failures leave Erdogan looking vulnerable’.
İlk günlerin kurtarma haberlerinden yapı güvenliği, yönetmelik uygulaması ve sorumluluk tartışmasına geçişin dönem kaydı.
Kaynağı aç ↗