Yapısal Olmayan Elemanlar

EN: Non-Structural Elements

Binanın ana taşıyıcı sistemine dahil olmayan ancak deprem sırasında kendi ataletiyle hasar görebilen veya can güvenliği riski oluşturabilen bölme duvarları, cephe, tesisat ve ekipman gibi elemanların genel adı.

Yapısal olmayan elemanlar, bir binanın ana taşıyıcı sistemine (kolonKolonAğırlıklı olarak eksenel basınç kuvveti taşıyan, düşey ve yatay yükleri kirişten temele aktaran düşey taşıyıcı eleman., kirişKirişAğırlıklı olarak eğilme momenti ve kesme kuvveti taşıyan, döşeme yüklerini kolon veya perdelere aktaran yatay taşıyıcı eleman., perde) dahil olmayan, düşey veya yatay yükYatay YükDeprem veya rüzgar gibi etkilerden kaynaklanan, yapıya yatay doğrultuda etkiyen ve taşıyıcı sistemin yanal rijitliğini zorlayan yük türü. taşıma görevi üstlenmeyen ancak deprem sırasında kendi kütlesi ve ataleti nedeniyle hasar görebilen veya çevresine zarar verebilen bileşenlerin genel adıdır. Bu kategori; bölme duvarları ve dolgu duvarları, cephe sistemiCephe SistemiBinanın dış yüzeyini oluşturan, taşıyıcı sistemden bağımsız olarak iklim etkilerine ve rüzgara karşı koruma sağlayan kaplama ve strüktür bütünü. ve asma tavanlar gibi mimari elemanları, asansör ve merdivenleri, ayrıca mekanik/elektrik tesisat ekipmanlarını (jeneratör, klima santralleri, boru hatları) kapsar.

Yapısal olmayan elemanların deprem güvenliği, taşıyıcı sistemden ayrı ama eşit derecede önemli bir tasarım konusudur; bu elemanların düşerek can güvenliğini tehdit etmesi (asma tavan parçaları, cephe panelleri), bina çıkışlarını tıkaması (devrilen dolaplar, bölme duvarları) veya kritik binalarda (hastane) deprem sonrası işlevselliği durdurması (jeneratörün yerinden kayması, tesisat borularının kopması) mümkündür. Bu nedenle yönetmelikler, yapısal olmayan elemanlar için de kendi ağırlıklarına ve binadaki konumlarına (yükseklik boyunca büyüyen ivme) bağlı ayrı bir tasarım deprem kuvveti tanımlar ve bu elemanların ana taşıyıcı sisteme veya birbirine yeterli sağlamlıkta bağlanmasını, ayrıca binanın kat ötelenmesini güvenle takip edebilmesini şart koşar.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.