Kolon

Kolon, bir yapıda düşey taşıyıcı görevi üstlenen, kirişlerden veya döşemelerden gelen düşey yükleri eksenel basınç olarak temele aktaran elemandır. Deprem gibi yatay yükler etkisinde kolon, eksenel kuvvetin yanı sıra eğilme momentiEğilme MomentiBir kesite etkiyen, kesiti eğmeye çalışan; kesitin bir tarafındaki kuvvetlerin o kesite göre moment toplamından oluşan iç kuvvet. ve kesme kuvvetiKesme KuvvetiBir kesitin bir tarafındaki kuvvetlerin, kesite paralel bileşkesi; kesitte kayma gerilmesi doğuran iç kuvvet. de taşımak zorunda kalır; bu bileşik yükleme durumu, kolon tasarımını kirişten daha karmaşık hale getirir çünkü eksenel yük seviyesi arttıkça kesitin eğilme kapasitesi ve süneklikSüneklikBir malzemenin, kesitin veya sistemin, göçme öncesi ulaşabildiği deformasyonun akma deformasyonuna oranı olarak ifade edilen sünek davranış ölçüsü. davranışı da değişir.

Deprem mühendisliğinde kolonlar, “güçlü kolon-zayıf kirişKirişAğırlıklı olarak eğilme momenti ve kesme kuvveti taşıyan, döşeme yüklerini kolon veya perdelere aktaran yatay taşıyıcı eleman.” ilkesi gereği, plastik mafsalların kirişlerde değil kolonlarda oluşmasının önlenmesi gereken kritik elemanlardır; çünkü bir kolonun göçmesi doğrudan o katın veya tüm binanın düşey yükDüşey YükYerçekimi etkisiyle aşağı yönde etkiyen, zati yük ve hareketli yükten oluşan temel yük türü. taşıma yeteneğini tehlikeye atarken, bir kirişin akması genellikle yerel ve kontrol edilebilir bir durumdur. Bu nedenle kolonlar, bağlı oldukları kirişlerin olası eğilme dayanımına göre kapasite tasarımıKapasite TasarımıYapının belirli elemanlarında sünek davranış sağlanırken, diğer elemanların bu davranışa yetecek dayanımda tasarlanması ilkesi. ilkesiyle artırılmış bir dayanımla boyutlandırılır.