Türkiye

FayBatı Anadolu'yu kesen graben sisteminin bir parçası olan Aşkpaşa-Muhipler ve Erdoğmuş-Hamamlar fay kolları üzerinde, normal (çekme) faylanmayla meydana geldi. KAF ve DAF'ın doğrultu atımlı rejiminden farklı olarak burada kabuk genişlemesi (extension) hakimdir.

DepremsellikBatı Anadolu, dünyanın en hızlı genişleyen kıtasal bölgelerinden biridir; Gediz, Büyük Menderes ve Alaşehir graben hatları boyunca orta-büyük ölçekli depremler düzenli olarak tekrarlanır.

Bilanço1.086 kişi hayatını kaybetti, 1.265 kişi yaralandı; yaklaşık 3.500 ev tamamen yıkıldı, 7.700 ev ağır hasar gördü, 10.600 konut orta hasarlı bulundu. Yaklaşık 80.000 kişi barınaksız kaldı.

Yıkımın nedeniEtkilenen alan büyük ölçüde kırsal yerleşimlerden oluşuyordu; yığma taş ve kerpiç duvarlı geleneksel köy evleri herhangi bir deprem hesabı gözetilmeden inşa edilmişti. Devrilen soba ve ocaklardan çıkan yangınlar, özellikle bitişik ahşap dokuda hızla yayılarak kaybı ayrıca büyüttü.

FayKAF'ın Erzincan havzasının kuzey kenarındaki bölümü sağ yanal hareket etti; yaklaşık 40 km'lik kırılma sismolojik verilerden çıkarıldı, ancak 1939'daki gibi kesintisiz bir yüzey kırığı izlenmedi.

DepremsellikAna şok yalnız Erzincan merkez, Refahiye ve Tercan'daki üç kuvvetli hareket istasyonunda kaydedildi; kent merkezindeki en büyük yatay bileşen 0,513 g'ye ulaştı.

BilançoUSGS en az 498 ölüm ve yaklaşık 2.000 yaralı bildirir. Erzincan kentindeki erken tespitte 2.168 yapı yıkık, 3.290 orta ve 4.131 hafif hasarlıydı.

Yıkımın nedeniEn ağır kayıp üç–altı katlı betonarme yapılarda görüldü. Açık zemin kat, kısa kolon, zayıf kolon–güçlü kiriş davranışı, yetersiz etriye ve sargı, düşük beton kalitesi ile düzensiz taşıyıcı sistemler ağır hasarı birlikte büyüttü.

FayKAF'ın kuzey kolu, İzmit Körfezi boyunca yaklaşık 145 km uzunluğunda, beş segment halinde kırıldı. Bu kırılma, 1939 Erzincan'dan başlayıp yüzyıl boyunca batıya ilerleyen dizinin İstanbul'a en yakın halkasıydı.

DepremsellikMarmara Bölgesi, KAF'ın İstanbul'un güneyinden geçen batı ucunu barındırır; bu depremden sonra bilim insanları "beklenen İstanbul depremi" senaryosunu doğrudan bu segmentin komşu bir parçasına bağlamıştır.

BilançoSonraki resmî tespitte 18.373 kişi hayatını kaybetti, 48.901 kişi yaralandı. 96.796 konut ile 15.939 işyeri yıkık veya ağır hasarlı; bütün hasar sınıfları birlikte 364.905 konut ve işyeri hasarlı bulundu. DPT toplam ekonomik etkiyi 9-13 milyar dolar olarak tahmin etti.

Yıkımın nedeniZemin katların dükkân veya garaj olarak açılması, güçlü kiriş-zayıf kolon davranışı, kolon ve birleşimlerde yetersiz sargı donatısı, donatı kenetlenme kusurları, değişken beton kalitesi ve zayıf prefabrike bağlantıları ağır yapı hasarının başlıca nedenleriydi.

Fay17 Ağustos kırığının doğu ucuna bitişik Düzce Fayı, Gölyaka'nın güneyinden Kaynaşlı'nın doğusuna kadar yaklaşık 40 km boyunca sağ yanal hareket etti; sahadaki en büyük yatay atım 5 metreye ulaştı.

Depremsellik12 Kasım depremi, 17 Ağustos Gölcük depreminden yalnız 87 gün sonra meydana geldi. İki olay aynı Kuzey Anadolu Fay sistemi üzerinde, birbirine bitişik fakat ayrı kırılma alanları oluşturdu.

BilançoNihai IFRC kaydına göre 845 kişi hayatını kaybetti, 4.948 kişi yaralandı. Olaydan iki hafta sonraki saha tespitinde 1.342 yapı çökmüş, 7.081 konut veya sanayi yapısı ağır hasarlıydı.

Yıkımın nedeniDüzce, Kaynaşlı ve Bolu'da güçlü yakın-fay hareketi; yumuşak zeminler; zemin veya garaj katı açık bırakılmış orta katlı betonarme yapılar; yetersiz kolon, birleşim ve donatı ayrıntıları ile düşük malzeme kalitesi ağır hasarı birlikte büyüttü.

FayDoğu Anadolu'daki asıl KAF/DAF hatlarının dışında, Arap ve Avrasya levhalarının çarpışmasının oluşturduğu bindirme (ters fay) karakterli ikincil bir yapıda meydana geldi; Van Gölü havzasının kuzeydoğusunu etkiledi.

DepremsellikDoğu Anadolu'da, KAF/DAF'ın doğrultu atımlı rejiminden farklı olarak levha sıkışması (compression) hakimdir; depremler burada genellikle bindirme veya eğik atımlı, daha az izlenen ikincil yapılarda meydana gelir.

BilançoAFAD'ın iki deprem için verdiği toplam bilançoda 644 kişi hayatını kaybetti, 17.005 konut yıkık veya ağır hasarlı bulundu; kayıpların 604'ü 23 Ekim'deki ana şokta, 40'ı 9 Kasım'daki ikinci depremde meydana geldi.

Yıkımın nedeniSaha incelemelerinde bazı eski yapılarda C6 gibi çok düşük beton sınıfları tespit edildi. 9 Kasım'daki ikinci sarsıntıda, ilk depremden hasarlı çıkan fakat kullanımda kalan Bayram Oteli dahil iki otel çöktü; toplam 40 kişi hayatını kaybetti. Bu, hasar tespiti sürecindeki eksikliğin en somut örneklerinden biri oldu.

FayEge Denizi'nde, Sisam Adası'nın kuzeyinde, Ege genişleme rejimine bağlı Kuzey Samos Fayı'nda normal faylanmayla meydana geldi. Kıyıdan onlarca kilometre uzaklıktaki bu kaynak, Türkiye kara sınırları dışındaydı.

DepremsellikEge Denizi, dünyanın en aktif genişleme bölgelerinden biridir; İzmir Körfezi çevresindeki yumuşak, suya doygun zeminler bölgeyi uzak kaynaklı depremlerin etkisine karşı da hassas kılar.

BilançoTürkiye genelinde 117 kişi hayatını kaybetti, 1.032 kişi yaralandı; İzmir'in Bayraklı ilçesinde kesinleşmiş tespitte 632 bina ağır, 598 bina orta hasarlı bulundu.

Yıkımın nedeniBayraklı'daki hasar bölgesinde spektral ivme talebi, 475 yıllık tasarım düzeyinin yalnız yaklaşık yüzde 30-40'ına karşılık geliyordu. Yıkımın asıl nedeni depremin büyüklüğü değil, kalın genç alüvyon üzerindeki zemin büyütmesiydi; çöken binalarda ayrıca zemin kat dolgu duvarlarının eksik veya düzensiz bırakılması tespit edildi.

FayDoğu Anadolu Fay Zonu boyunca, aynı gün dokuz saat arayla iki ayrı büyük deprem meydana geldi: sabah Narlı-Pazarcık kırığı (Mw 7,8), öğleden sonra ayrı bir sistem olan Çardak Fayı (Mw 7,5). İki olayın toplam yüzey kırığı 500 km'yi aştı.

DepremsellikDAF, KAF kadar sık izlenmeyen ama benzer ölçekte yıkım potansiyeli taşıyan sol yanal doğrultu atımlı bir fay zonudur; bu iki deprem DAF üzerinde son yüzyılların en büyük kırılmasıydı ve 11 ili, 14 milyon kişiyi doğrudan etkiledi.

BilançoTürkiye'de 2026'da açıklanan güncel resmi bilançoya göre 53.697 kişi hayatını kaybetti, 107.213 kişi yaralandı. Bölgesel envanterde taranan bir milyondan fazla betonarme binanın yaklaşık yüzde 1,9'u çökmüş veya acil yıkılacak bulundu. Strateji ve Bütçe Başkanlığı toplam ekonomik maliyeti yaklaşık 104 milyar dolar (GSYİH'nin ~%9'u) olarak hesapladı.

Yıkımın nedeniSaha araştırmalarının ortak sonucuna göre asıl sorun yönetmelik metninin eksikliği değildi. Taşıyıcı sistemin düzensiz kurulması, yetersiz enine donatı ve birleşim ayrıntıları, denetlenmeyen beton kalitesi ve projeye aykırı uygulamalar bu ölçekteki yıkımın asıl nedenleri olarak tespit edildi.