Burkulma

Burkulma, narin veya ince cidarlı bir yapısal elemanın basınç gerilmesiBasınç GerilmesiBir kesiti sıkıştırmaya, boyunu kısaltmaya çalışan, kesit alanına birim başına düşen basınç kuvveti. altında, malzemenin akma veya ezilme dayanımına ulaşmadan önce, ani bir yana sapma (deplasmanDeplasmanBir yapı noktasının, yük etkisi altında ilk konumuna göre yaptığı yer değiştirme; yapısal analizin temel çıktılarından biri.) ile denge kararlılığını kaybetmesidir. Burkulma bir malzeme göçmesi değil, bir geometrik kararsızlık problemidir; bu yüzden aynı malzemeden yapılmış ama farklı narinliğe sahip iki elemanın burkulma dayanımıBurkulma DayanımıBir basınç elemanının, burkulma yoluyla stabilite kaybetmeden taşıyabildiği maksimum eksenel yük. büyük ölçüde farklılık gösterebilir.

Burkulma; tüm eleman ölçeğinde (Euler burkulması), kesit parçaları ölçeğinde (levha veya gövde burkulmasıGövde BurkulmasıI veya H kesitli bir elemanın ince gövde levhasının, basınç veya kesme gerilmesi altında yerel olarak burkulması.) ya da eleman hem eğilip hem burularak (yanal burulmalı burkulmaYanal Burulmalı BurkulmaEğilmeye çalışan narin bir kirişin, basınç başlığının yana doğru sapması ve kesitin eş zamanlı burulmasıyla oluşan burkulma türü.) farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Betonarme mühendisliğinden farklı olarak çelik yapı tasarımında burkulma, göçme modlarının en sık karşılaşılanlarından biridir ve bu yüzden çelik yönetmelikleri (Eurocode 3, AISC 360), her burkulma türü için ayrı, narinliğe bağlı azaltma katsayıları tanımlar.