Burkulma Dayanımı

Burkulma dayanımı, bir basınç elemanının, malzemenin akma dayanımına ulaşmadan önce burkulma yoluyla stabilitesini kaybederek taşıma kapasitesini yitirdiği maksimum eksenel yüktür. İdeal, kusursuz ve mükemmel doğrultulu bir eleman için teorik (Euler) kritik burkulma gerilmesi şu şekilde hesaplanır:

$$F_{cr} = \frac{\pi^2 E}{(KL/r)^2}$$

Burada $F_{cr}$ teorik kritik burkulma gerilmesini, $E$ elastisite modülünü, $K$ etkin boy katsayısını, $L$ eleman boyunu ve $r$ atalet yarıçapını ifade eder. Gerçek elemanlardaki başlangıç eğriliği, artık gerilmeler ve yükleme dışmerkezliği gibi kusurlar, gerçek burkulma dayanımını bu teorik değerin belirgin şekilde altına çeker.

Bu nedenle tasarım yönetmelikleri, burkulma dayanımını doğrudan Euler formülüyle değil, narinlikNarinlikBir basınç elemanının burkulmaya olan yatkınlığını niteleyen, boyu ile enkesit geometrisini ilişkilendiren tanımlayıcı özellik. oranına bağlı ampirik burkulma eğrileri (kolonKolonAğırlıklı olarak eksenel basınç kuvveti taşıyan, düşey ve yatay yükleri kirişten temele aktaran düşey taşıyıcı eleman. eğrileri) üzerinden, azaltılmış bir dayanım katsayısıyla hesaplar. Narinlik arttıkça bu azaltma katsayısı hızla küçülür; düşük narinlikte eleman malzeme dayanımına yakın bir kapasiteye ulaşabilirken, yüksek narinlikte burkulma dayanımı, malzeme dayanımından bağımsız olarak elastisite modülüElastisite ModülüBir malzemenin elastik bölgede gerilme ile şekil değiştirme arasındaki orantı sabiti; malzemenin rijitliğini niteleyen temel özellik. ve geometriye bağlı hale gelir.