Yük ve Dayanım Katsayıları ile Tasarım

Yük ve dayanım katsayıları ile tasarım (LRFD), her bir yük türüne (ölü yükZati Yük (Ölü Yük)Yapının kendi taşıyıcı ve taşıyıcı olmayan elemanlarının sabit ağırlığından kaynaklanan, zamanla değişmeyen düşey yük., hareketli yükHareketli YükYapının kullanımı sırasında değişebilen, insan, eşya ve mobilya gibi kaynaklardan oluşan düşey yük bileşeni., deprem yüküDeprem YüküDeprem sırasında yapının kütlesinin ivmelenmesinden kaynaklanan, tasarımda eşdeğer statik veya dinamik kuvvetlerle temsil edilen yatay etki. gibi) o yükün gerçek değerinden sapma olasılığını yansıtan ayrı bir büyütme katsayısı uygularken; malzeme dayanımına da üretim ve hesap belirsizliklerini yansıtan bir azaltma (dayanım) katsayısı uygulayan bir sınır durum tasarımıSınır Durum TasarımıBir yapının, kullanım (servis) ve taşıma gücü (dayanım) sınır durumlarının hiçbirini aşmayacak şekilde tasarlandığı, modern yapı tasarımının temel felsefesi. yöntemidir. Tasarımın güvenli kabul edilmesi için büyütülmüş yük etkisinin, azaltılmış dayanım kapasitesini aşmaması gerekir.

LRFD, daha eski izin verilebilir gerilmeler yöntemine (ASD, Allowable Stress Design) göre daha gerçekçi bir yaklaşımdır; çünkü ASD’de tüm belirsizlikler tek bir emniyet katsayısıyla malzeme tarafında toplanırken, LRFD her yük ve dayanım bileşenine, o bileşenin istatistiksel değişkenliğine uygun ayrı bir katsayı atar. Türkiye’de TS 498 ve TBDY 2018 gibi güncel yönetmelikler, çelik ve betonarme tasarımında büyük ölçüde LRFD’ye dayalı yük kombinasyonları ve malzeme dayanım katsayıları kullanır.