Emniyet Gerilmesi Yöntemi

EN: Allowable Stress Design (ASD)

Servis (faktörsüz) yükler altında hesaplanan gerilmelerin, malzemenin dayanımının belirli bir emniyet katsayısına bölünmesiyle elde edilen emniyet gerilmesini aşmamasını şart koşan, klasik tasarım yaklaşımı.

Emniyet gerilmesi yöntemi (ASD), bir yapı elemanının servis yükleri (faktörsüz, gerçek kullanım yükleri) altında hesaplanan gerilmesinin, malzemenin dayanımının (akma dayanımıAkma DayanımıYapı çeliğinin, elastik davranıştan kalıcı (plastik) şekil değiştirmeye geçtiği gerilme sınırı., beton basınç dayanımıBeton Basınç DayanımıStandart beton numunelerinin eksenel basınç altında taşıyabildiği, betonarme tasarımın en temel parametresi olan gerilme değeri.) belirli bir emniyet katsayısına bölünmesiyle elde edilen izin verilebilir (emniyet) gerilmesini aşmamasını şart koşan klasik bir tasarım yaklaşımıdır. Bu yöntemde belirsizlikler tek bir emniyet katsayısıEmniyet KatsayısıBir yapı elemanının taşıma kapasitesinin, üzerine etkiyen yüke oranla ne kadar fazla bırakıldığını gösteren, belirsizliklere karşı pay tanımlayan katsayı. üzerinden, yük tarafında değil malzeme dayanımı tarafında karşılanır.

Emniyet gerilmesi yöntemi, farklı yük türlerinin (deprem, rüzgar, hareketli yükHareketli YükYapının kullanımı sırasında değişebilen, insan, eşya ve mobilya gibi kaynaklardan oluşan düşey yük bileşeni.) her birinin gerçekleşme olasılığındaki farklılığı ayrı ayrı yansıtamadığından, günümüzde yerini büyük ölçüde yük ve dayanım katsayıları ile tasarımYük ve Dayanım Katsayıları ile TasarımYüklerin büyütme, malzeme dayanımlarının ise azaltma katsayılarıyla çarpılarak karşılaştırıldığı, olasılıksal temellere dayanan modern tasarım yöntemi. (LRFD) yöntemine bırakmıştır; LRFD’de her yük türü kendi belirsizliğini yansıtan ayrı bir katsayıyla büyütülür, malzeme dayanımı ise ayrı bir dayanım azaltma katsayısıyla küçültülür. Bununla birlikte emniyet gerilmesi yöntemi, bazı geoteknik hesaplarında ve basit yardımcı yapı elemanlarının tasarımında hâlâ kullanılabilmektedir.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.