Dışmerkezlik

Dışmerkezlik (eksantrisite), bir katın kütle merkeziKütle MerkeziBir katın kütlesinin dengede kabul edilebileceği, deprem sırasında oluşan atalet kuvvetinin doğrudan etkidiği kabul edilen nokta. (yüklerin etkidiği nokta) ile o katın rijitlik merkeziRijitlik MerkeziBir katta uygulanan yatay kuvvetin, ek bir burulma oluşturmadan geçmesi gereken, düşey elemanların rijitliklerine göre belirlenen nokta. (yatay yükYatay YükDeprem veya rüzgar gibi etkilerden kaynaklanan, yapıya yatay doğrultuda etkiyen ve taşıyıcı sistemin yanal rijitliğini zorlayan yük türü. altında dönme olmaksızın ötelenmenin gerçekleştiği nokta) arasındaki mesafedir. Bu iki merkez çakışmadığında, yatay yük katın ağırlık merkezinden etkiyip rijitlikRijitlikRijitlik, bir elemanın veya yapının yük altında ne kadar az şekil değiştirdiğini gösteren özelliktir; aynı yük altında daha az yer değiştiren sistem daha rijittir. merkezine göre bir moment kolu oluşturur; bu da binada ek bir burulmaBurulmaBir elemanın ekseni etrafında dönme eğilimi yaratan, kesitte kayma gerilmesi doğuran dış moment etkisi. (torsiyon) etkisi yaratır.

TBDY 2018, hesaplanan bu “gerçek” dışmerkezliğe ek olarak, kütle ve rijitlik dağılımındaki belirsizlikleri ve deprem yer hareketinin dönme bileşenini hesaba katmak amacıyla bir “ek dışmerkezlikEk DışmerkezlikKütle ve rijitlik dağılımındaki hesaba katılamayan belirsizlikleri karşılamak için, hesaplanan dışmerkezliğe yönetmelikçe eklenmesi zorunlu tutulan ek (kazai) dışmerkezlik payı.” (kat genişliğinin belirli bir oranı kadar) uygulanmasını zorunlu kılar. Dışmerkezliğin büyüklüğü, burulma düzensizliğiBurulma Düzensizliği (A1)Bir kattaki maksimum göreli kat ötelemesinin, o kattaki ortalama göreli ötelemeye oranının (η_bi) 1.2'den büyük olması durumunda ortaya çıkan planda düzensizlik türü. (A1) kontrolünde ve rijitlik merkezinden uzak kolonKolonAğırlıklı olarak eksenel basınç kuvveti taşıyan, düşey ve yatay yükleri kirişten temele aktaran düşey taşıyıcı eleman./perdelerin maruz kalacağı ek kesme kuvvetlerinin belirlenmesinde doğrudan rol oynar.