Diferansiyel Kısalma

EN: Differential Shortening

Bir binadaki farklı düşey elemanların (kolon, çekirdek), farklı gerilme düzeyleri ve malzeme özellikleri nedeniyle sünme ve rötre kaynaklı kısalmayı farklı miktarlarda yaşaması sonucu oluşan kot farkı.

Diferansiyel kısalma, bir binadaki farklı düşey taşıyıcı elemanların (örneğin dış cephe kolonları ile merkezi çekirdek perdeleri), zamanla kendi ağırlıkları ve üzerlerindeki yük altında elastik kısalmanın yanı sıra sünmeSünmeSabit yük altında betonun zamanla artan şekil değiştirmesi. ve rötreRötreSertleşmiş betonun, içindeki serbest suyun zamanla ortama buharlaşmasıyla hacminin küçülmesi; bu hareket kısıtlandığında çatlaklara yol açabilen uzun süreli deformasyon. nedeniyle farklı miktarlarda kısalmasıdır. Bu farklılık; elemanların farklı gerilmeGerilmeBir kesite etkiyen iç kuvvetin, kesit alanına bölünmesiyle elde edilen, malzemenin iç direncini ifade eden temel mukavemet büyüklüğü. düzeyinde çalışmasından, farklı kesit alanlarına sahip olmasından, farklı betonBetonÇimento, agrega (kum, çakıl) ve suyun belirli oranlarda karıştırılmasıyla elde edilen, zamanla sertleşerek yüksek basınç dayanımı kazanan kompozit yapı malzemesi. yaşlarında dökülmüş olmasından veya farklı beton türleri (yüksek dayanımlı betonYüksek Dayanımlı BetonGenellikle 50 MPa üzerinde basınç dayanımına sahip, düşük su/çimento oranı ve puzolanik katkı maddeleriyle üretilen beton sınıfı. gibi) kullanılmasından kaynaklanabilir.

Diferansiyel kısalma, özellikle çok yüksek binalarda, kolonlar ve çekirdek arasında zamanla birikerek santimetrelerce kot farkına yol açabilir; bu fark, aralarında bağlantı kuran kirişlerde ve döşemelerde beklenmedik ek iç kuvvetler oluşturabilir. Bu etkiyi öngörmek için mühendisler, inşaat aşamaları analiziİnşaat Aşamaları AnaliziBir binanın nihai haliyle değil, yapım sürecindeki her bir kat/aşamanın kendi yükleme ve rijitlik durumuyla ayrı ayrı modellendiği, özellikle çok yüksek binalarda kullanılan analiz yaklaşımı. yaparak binanın yapım sırasındaki her aşamasını ayrı ayrı modeller ve gerekirse kolonKolonAğırlıklı olarak eksenel basınç kuvveti taşıyan, düşey ve yatay yükleri kirişten temele aktaran düşey taşıyıcı eleman. kesitlerini veya kalıpKalıpTaze betonun istenen şekli alıp sertleşene kadar tutulmasını sağlayan, ahşap, çelik veya plastik gibi malzemelerden yapılan geçici destek ve kalıplama sistemi. kotlarını, öngörülen kısalmayı telafi edecek şekilde önceden ayarlar (kot telafisi).

Bu terim hakkında detaylı yazı Gökdelen Tasarımını Etkileyen Faktörler →

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.