Kısa Kolon

EN: Short Column

Serbest boyu, kesit boyutuna oranla normalden kısa kaldığı için deprem sırasında beklenenden çok daha fazla kesme kuvvetine maruz kalan ve gevrek kesme kırılması riski taşıyan kolon.

Kısa kolon oluşum mekanizması: kat yüksekliği farkı, ara kiriş varlığı ve dolgu duvar konumu kaynaklı üç tipik senaryo
Görsel 1 - Figure 1 - Kısa kolon oluşum senaryoları.

Kısa kolonKolonAğırlıklı olarak eksenel basınç kuvveti taşıyan, düşey ve yatay yükleri kirişten temele aktaran düşey taşıyıcı eleman., tasarım projesinde öngörülen serbest boyunun; bant pencere, yarım yükseklikte dolgu duvar, eğimli zemin veya asma kat kirişi gibi mimari/işlevsel bir engel nedeniyle fiilen kısaldığı kolonları tanımlar. Bir kolonun yatay rijitliği, serbest boyunun küpüyle ters orantılı olarak arttığından, kısalan bir kolon katındaki toplam deprem kesme kuvvetinin orantısız derecede büyük bir kısmını üstüne çeker.

Bu durum tehlikelidir çünkü kolonlar genellikle eğilme (moment) kapasitesine göre boyutlandırılır; beklenmedik şekilde artan kesme kuvvetiKesme KuvvetiBir kesitin bir tarafındaki kuvvetlerin, kesite paralel bileşkesi; kesitte kayma gerilmesi doğuran iç kuvvet., kolonun kesme kapasitesini aşarak gevrek, ani ve enerji yutma kapasitesi neredeyse sıfır olan bir kesme kırılmasına yol açabilir. TBDY 2018 ve kapasite tasarımıKapasite TasarımıYapının belirli elemanlarında sünek davranış sağlanırken, diğer elemanların bu davranışa yetecek dayanımda tasarlanması ilkesi. ilkesi, kısa kolon oluşumunun mümkün olduğunca önlenmesini, önlenemiyorsa bu kolonların olası en büyük kesme kuvvetine göre özel olarak (sık etriyeEtriyeKolon ve kiriş gibi elemanlarda boyuna donatıyı çevreleyen, kesme kuvveti taşıyan ve boyuna donatıyı sargılayan kapalı enine donatı parçası. detaylandırmasıyla) tasarlanmasını öngörür.

Bu terim hakkında detaylı yazıKısa Kolon Etkisi Nedir? Oluşum Sebepleri ve Yapısal Davranış →

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Anabilim Dalları

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.