Burulma Düzensizliği (A1) [1][1]TBDY 2018, Madde 3.6.2.1, Tablo 3.6 (A1)

BurulmaBurulmaBir elemanın ekseni etrafında dönme eğilimi yaratan, kesitte kayma gerilmesi doğuran dış moment etkisi. düzensizliği (A1), bir binanın katının, yatay yükler altında öteleme yapmakla kalmayıp aynı zamanda düşey ekseni etrafında belirgin biçimde dönmesi (burulması) durumunda ortaya çıkan planda düzensizlik türüdür. Bu durum, katın kütle merkeziKütle MerkeziBir katın kütlesinin dengede kabul edilebileceği, deprem sırasında oluşan atalet kuvvetinin doğrudan etkidiği kabul edilen nokta. ile rijitlikRijitlikRijitlik, bir elemanın veya yapının yük altında ne kadar az şekil değiştirdiğini gösteren özelliktir; aynı yük altında daha az yer değiştiren sistem daha rijittir. merkezinin çakışmaması (dışmerkezlikDışmerkezlikBir kattaki kütle merkezi ile rijitlik merkezi arasındaki, yatay yük altında burulma etkisi doğuran mesafe.) nedeniyle oluşur ve genellikle taşıyıcı elemanların (perde, kolonKolonAğırlıklı olarak eksenel basınç kuvveti taşıyan, düşey ve yatay yükleri kirişten temele aktaran düşey taşıyıcı eleman.) plan üzerinde simetrik veya dengesiz dağıtılmasından kaynaklanır.

TBDY 2018, Madde 3.6.2.1’de bu düzensizliği Burulma Düzensizliği Katsayısı $\eta_{bi}$ ile sayısal olarak tanımlar:

Burada $(\Delta$__i^{(X)})_{max} katın bir ucundaki en büyük göreli ötelemeyi, $(\Delta$__i^{(X)})_{ort} ise aynı kattaki ortalama göreli ötelemeyi göstermektedir; hesap ±%5’lik ek dışmerkezlikEk DışmerkezlikKütle ve rijitlik dağılımındaki hesaba katılamayan belirsizlikleri karşılamak için, hesaplanan dışmerkezliğe yönetmelikçe eklenmesi zorunlu tutulan ek (kazai) dışmerkezlik payı. etkileri de gözönüne alınarak yapılır. $\eta_{bi} > 2.0$ olması durumunda düzensizlik daha da ağırlaşmış kabul edilir ve ek dışmerkezlik etkisi $D_{bi}$ katsayısıyla büyütülür (Denk. 4.29).

Burulma düzensizliğinin (A1) en önemli sonucu, doğrusal hesap yöntemi seçimini doğrudan etkilemesidir: bu düzensizliğin bulunduğu binalarda eşdeğer deprem yükü yöntemiEşdeğer Deprem Yükü YöntemiDeprem etkisinin, yapının birinci titreşim moduna dayalı statik bir yatay yük dağılımıyla temsil edildiği, en basit doğrusal elastik deprem hesap yöntemi. yerine daha kapsamlı mod birleştirme yöntemiMod Birleştirme YöntemiYapının birden fazla titreşim modunun katkısının ayrı ayrı hesaplanıp istatistiksel kurallarla (SRSS, CQC) birleştirildiği doğrusal elastik deprem hesap yöntemi. gerekebilir (Tablo 4.4). Pratikte burulma düzensizliğinden kaçınmanın en etkili yolu, perde ve kolonları plan üzerinde mümkün olduğunca simetrik ve binanın dış çevresine yakın yerleştirmektir.