Planda Çıkıntı Düzensizliği (A3) [1]TBDY 2018, Madde 3.6.1, Tablo 3.6 (A3), Şekil 3.3

EN: Re-entrant Corner / Plan Irregularity

Diğer adları: A3 Düzensizliği

Kat planındaki girinti/çıkıntı boyutlarının, binanın o doğrultudaki toplam plan boyutunun %20'sinden fazla olması durumunda ortaya çıkan planda düzensizlik türü (L, T, U veya artı şeklindeki planlar).

Planda çıkıntı düzensizliği (A3), bir bina kat planının dikdörtgen veya basit dışbükey bir geometriden belirgin şekilde saparak L, T, U veya artı (+) gibi girintili/çıkıntılı şekiller alması durumunda ortaya çıkan planda düzensizlik türüdür. TBDY 2018, Tablo 3.6’da bu düzensizliği, birbirine dik iki doğrultudaki çıkıntı boyutlarının (ax, ay) her ikisinin de, binanın o doğrultudaki toplam plan boyutunun (Lx, Ly) %20’sinden büyük olması koşuluyla tanımlar:

ax>0.2Lxve aynı zamandaay>0.2Lyax > 0.2\,Lx \quad \text{ve aynı zamanda} \quad ay > 0.2\,Ly

Bu tür planlarda, çıkıntı yapan kollar deprem sırasında ana gövdeden farklı bir dinamik davranış (farklı titreşim modu, yerel burulmaBurulmaBir elemanın ekseni etrafında dönme eğilimi yaratan, kesitte kayma gerilmesi doğuran dış moment etkisi.) sergileyebilir; köşe bölgelerinde beklenenden büyük gerilmeGerilmeBir kesite etkiyen iç kuvvetin, kesit alanına bölünmesiyle elde edilen, malzemenin iç direncini ifade eden temel mukavemet büyüklüğü. yığılmaları oluşabilir ve döşemenin bu kolları birbirine güvenle bağlayabilmesi için yeterli düzlem içi rijitliğe sahip olması gerekir (bkz. Döşeme SüreksizliğiDöşeme Süreksizliği (A2)Döşemede, deprem kuvvetlerini düşey taşıyıcı sistem elemanlarına güvenle aktaramayacak büyüklükte boşluk veya rijitlik/dayanım azalması bulunması durumunda ortaya çıkan planda düzensizlik türü., A2 ile birlikte sıkça görülür).

A3 düzensizliğinin bulunduğu binalarda, döşemelerin kendi düzlemleri içinde deprem kuvvetlerini düşey taşıyıcı sistemTaşıyıcı SistemBir yapıya etkiyen düşey ve yatay yükleri zemine aktaran elemanların oluşturduğu bütün. elemanları arasında güvenle aktarabildiğini göstermek üzere iki boyutlu levha (membran) veya kabuk sonlu elemanlarla modellenmesi zorunludur (Madde 4.5.6.2). Mimari olarak L/T/U planlı binalarda bu düzensizlikten kaçınmanın yaygın bir yöntemi, binayı çıkıntı noktalarında yapısal derzlerle birbirinden bağımsız, daha basit geometrili bloklara ayırmaktır.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.