Efektif Gerilme

Efektif gerilmeGerilmeBir kesite etkiyen iç kuvvetin, kesit alanına bölünmesiyle elde edilen, malzemenin iç direncini ifade eden temel mukavemet büyüklüğü. (Terzaghi ilkesi), bir zemin kütlesindeki toplam gerilmenin, zemin iskeletini oluşturan dane temas noktalarınca taşınan kısmı ile gözenek suyunun taşıdığı kısmın (gözenek suyu basıncı) toplamı olduğunu ve zeminin mukavemet ile hacim değişimi davranışının yalnızca bu iskelet tarafından taşınan efektif gerilmeye bağlı olduğunu ifade eden temel bir ilkedir:

Burada $\sigma'$ efektif gerilmeyi, $\sigma$ toplam gerilmeyi ve $u$ gözenek suyu basıncını ifade eder.

Bu ilke, geoteknik mühendisliğin neredeyse tüm hesaplarının temelini oluşturur: bir zeminin kayma mukavemetiKayma Mukavemeti (Zemin)Bir zeminin kayma gerilmesi altında göçmeye karşı gösterdiği, kohezyon ve içsel sürtünme açısıyla tanımlanan direnç., taşıma gücüTaşıma Gücü (Zemin)Bir zeminin, kesme göçmesine veya aşırı oturmaya yol açmadan güvenle taşıyabileceği maksimum temel basıncı. ve konsolidasyonKonsolidasyonDoygun ince daneli bir zeminin, yük altında gözenek suyunun zamanla dışarı atılmasıyla hacminin azalarak sıkışması süreci. davranışı toplam gerilmeye değil efektif gerilmeye bağlıdır. Yeraltı suyu seviyesinin yükselmesi, toplam gerilmeyi değiştirmese dahi gözenek suyu basıncını artırarak efektif gerilmeyi azaltır; bu durum zeminin dayanımını düşürür ve gevşek doygun kumlarda zemin sıvılaşmasının da temel fiziksel mekanizmasını oluşturur. SıvılaşmaZemin SıvılaşmasıDoygun gevşek kum zeminlerin deprem sırasında taşıma gücünü kaybederek sıvı gibi davranması. anında efektif gerilme neredeyse sıfıra iner ve zemin taşıma kapasitesini tamamen kaybeder.