Sönümleme Katsayısı (c)[1]Bathe, K. J. (2010). Finite Element Procedures for Solids and Structures. MIT OpenCourseWare.Kaynağa Git

EN: Viscous Damping Coefficient

Diğer adları: Viskoz Sönüm Katsayısı

Doğrusal viskoz modelde sönüm kuvvetinin göreli hızla orantısını belirleyen katsayı.

SönümlemeSönümlemeBir yapının titreşim enerjisini zamanla dağıtarak sönümleyen, salınım genliğini azaltan içsel veya eklenmiş direnç mekanizması. katsayısı, doğrusal bir viskoz sönümleyicinin hız karşısındaki direncini tanımlar. Sönüm kuvveti hareket yönüne karşı:

Fd=−c u˙F_d=-c\,\dot u

olarak yazılır. Kuvvet N ve hız m/s ise cc birimi N·s/m olur. Tek serbestlik dereceli sistemde:

ckr=2km,ζ=cckrc_{\mathrm{kr}}=2\sqrt{km}, \qquad \zeta=\frac{c}{c_{\mathrm{kr}}}

bağıntılarıyla kritik sönümKritik SönümBir sistemi serbest titreşim yapmadan (salınmadan) en hızlı biçimde denge konumuna döndüren, sönüm oranının tam %100 (ξ=1) olduğu eşik sönüm düzeyi. ve sönüm oranı tanımlanır.

Burada mm kütle, kk rijitliktir. cc boyutlu bir katsayı, ζ\zeta ise boyutsuz orandır. Gerçek sönümleyicilerde hız bağımlılığı doğrusal olmayabilir; bu durumda kuvvet-hız ilişkisi uygun cihaz modeliyle tanımlanır. Tasarım spektrumları çoğunlukla yüzde 5 sönüm oranı için tanımlanır. Örneğin k=4000k=4000 kN/m ve m=100m=100 t olan bir sistemde ckr=24000⋅100≈1265c_{\mathrm{kr}}=2\sqrt{4000\cdot100}\approx1265 kN·s/m bulunur; yüzde 5 sönüm için c≈63c\approx63 kN·s/m olur. Gerçek yapılarda sönüm oranı malzemeye, bağlantı ayrıntılarına ve titreşim genliğine göre değişir.

Bu terim hakkında detaylı yazıSönümleme Nedir? Formülü ve Rayleigh Modeli →

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Anabilim Dalları

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.