Histerezis

EN: Hysteresis

Bir elemanın döngüsel (tekrarlı) yükleme altında, yükleme ve boşaltma yollarının çakışmayıp bir kapalı eğri (döngü) oluşturması; bu döngünün kapladığı alan, elemanın döngü başına tükettiği enerjiyi temsil eder.

Histerezis, sünek bir yapı elemanının akma sınırını aştıktan sonra döngüsel (ileri-geri, tekrarlı) yükleme altında sergilediği, yükleme ve boşaltma eğrilerinin üst üste çakışmayıp kapalı bir döngü (histerezis döngüsü) oluşturduğu davranıştır. Bu kapalı döngünün kapladığı alan, elemanın o döngüde geri döndürülemez biçimde tükettiği enerji miktarına eşittir.

Histerezis, sönümlemeSönümlemeBir yapının titreşim enerjisini zamanla dağıtarak sönümleyen, salınım genliğini azaltan içsel veya eklenmiş direnç mekanizması. ile karıştırılmamalıdır: sönümleme genellikle hızla orantılı, viskoz bir enerji tüketimini ifade ederken, histerezis şekil değiştirmeyle orantılı, malzemenin plastik davranışından kaynaklanan bir enerji tüketimi biçimidir (histeretik sönüm). Bir elemanın histerezis döngüsünün şekli (geniş ve dolgun mu, yoksa dar ve içbükey mi) onun enerji tüketme kapasitesini doğrudan gösterir; kapasite tasarımıKapasite TasarımıYapının belirli elemanlarında sünek davranış sağlanırken, diğer elemanların bu davranışa yetecek dayanımda tasarlanması ilkesi. ilkesiyle tasarlanmış sünek betonarme elemanlar geniş, kararlı histerezis döngüleri sergilerken, gevrek kırılma modlarına yatkın elemanlar dar, hızla daralan döngüler gösterir. Nonlineer analiz yazılımları, plastik mafsalların histerezis davranışını belirli matematiksel modellerle (Takeda, Kinematik Sertleşme gibi) tanımlar.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.