Devrilme Momenti

Devrilme momenti, bir binaya etkiyen yatay yüklerin (deprem yüküDeprem YüküDeprem sırasında yapının kütlesinin ivmelenmesinden kaynaklanan, tasarımda eşdeğer statik veya dinamik kuvvetlerle temsil edilen yatay etki., rüzgar yüküRüzgar YüküRüzgarın yapı yüzeylerine uyguladığı basınç ve emme etkisinden kaynaklanan, bina yüksekliği ve maruziyetine bağlı yatay etki.), her katın yüksekliğiyle çarpılıp bina tabanına kadar toplanmasıyla elde edilen, yapıyı temel seviyesinde devirmeye veya yatırmaya çalışan toplam eğilme momentidir. Bu moment, taban kesme kuvvetinin bina yüksekliğiBina Yüksekliği (H_N)TBDY 2018'de bina yükseklik sınıfının (BYS) belirlenmesinde kullanılan girdi büyüklük; binanın temel üstünden (veya rijit bodrum perdelerinin üst kotundan) en üst kat döşemesine kadar ölçülen toplam yükseklik (H_N). boyunca oluşturduğu kaldıraç etkisinin doğal bir sonucudur; bina ne kadar yüksekse ve yatay kuvvetler ne kadar üst katlarda yoğunlaşmışsa, devrilme momenti o kadar büyür.

Devrilme momenti, hem üst yapının düşey taşıyıcı elemanlarında (özellikle perde duvarların ve köşe kolonlarının) ek eksenel kuvvetNormal KuvvetBir kesite, kesit düzlemine dik (eksen doğrultusunda) etkiyen, çekme veya basınç olarak ortaya çıkan iç kuvvet. oluşturarak eksenel kuvvet-moment etkileşim diyagramıEksenel Kuvvet-Moment Etkileşim Diyagramı (P-M)Bir kesitin taşıyabileceği tüm eksenel kuvvet-moment çiftlerinin sınırını gösteren, kolon tasarımının temel aracı olan kapasite eğrisi; eğrinin içindeki her nokta güvenli, dışındaki her nokta yetersiz kapasiteyi ifade eder. üzerindeki durumlarını etkiler, hem de temel tasarımında doğrudan rol oynar: temelin bir kenarında ek basınç, diğer kenarında ek çekme veya basınç azalması yaratarak temel taşıma gücüTaşıma Gücü (Zemin)Bir zeminin, kesme göçmesine veya aşırı oturmaya yol açmadan güvenle taşıyabileceği maksimum temel basıncı. kontrolünü ve gerekirse etkin temel alanıEtkin Temel AlanıDışmerkez (moment altındaki) bir temelin taşıma gücü hesabında, temel tabanının yalnızca gerçekten basınç altında ve simetrik olarak yük ileten kısmının hesaba katıldığı indirgenmiş temel alanı. hesabını gerektirir. Yeterli düşey yükDüşey YükYerçekimi etkisiyle aşağı yönde etkiyen, zati yük ve hareketli yükten oluşan temel yük türü. veya temel ağırlığı olmadan aşırı büyük bir devrilme momenti, temel kalkmasına veya bütün binanın devrilmesine (global stabiliteStabiliteBir yapının veya elemanın, dengesini bozan küçük bir etki sonrasında yeniden denge konumuna dönebilme ya da bu konum civarında kalabilme özelliği. kaybı) yol açabilir; bu nedenle devrilme momentine karşı yeterli bir güvenlik payı (devrilmeye karşı emniyet katsayısıEmniyet KatsayısıBir yapı elemanının taşıma kapasitesinin, üzerine etkiyen yüke oranla ne kadar fazla bırakıldığını gösteren, belirsizliklere karşı pay tanımlayan katsayı.), özellikle narin ve yüksek yapıların temel tasarımında ayrıca kontrol edilir.