Stabilite

Mekanikte stabilite, bir sistemin (yapı, eleman veya kesit) denge konumundan küçük bir dış etkiyle uzaklaştırıldığında gösterdiği tepkiye göre tanımlanır. Denge konumuna geri dönme eğilimindeyse sistem “kararlı” (stabil), etkiyle birlikte denge konumundan giderek uzaklaşıyorsa “kararsız” (stabil değil), yeni bir konumda kayıtsız kalıyorsa “nötr dengede” kabul edilir. Bu ayrım, statik denge denklemlerinin sağlanmasının tek başına bir sistemin güvenle taşıyacağı anlamına gelmediğini gösterir; denge denklemleriDenge DenklemleriBir yapının veya kesitinin hareketsiz kalabilmesi için sağlanması gereken, kuvvet ve moment toplamlarının sıfır olması şartını ifade eden temel denklemler. sağlansa bile sistem kararsız bir denge halinde olabilir.

Yapısal tasarımda stabilite kaybı en belirgin biçimde burkulmaBurkulmaİnce cidarlı veya narin bir elemanın basınç altında, malzeme dayanımına ulaşmadan ani bir yana sapma ile stabilitesini kaybetmesi. ile ortaya çıkar: narin bir basınç elemanıBasınç ElemanıEksenel basınç kuvveti taşıyan, burkulma tehlikesi taşıma kapasitesini sınırlayan yapısal eleman (kolon, çapraz)., malzeme dayanımına ulaşmadan, kritik bir yük altında ani bir yana sapma ile kararsız dengeye geçer. Benzer şekilde ince cidarlı kesitlerde yerel burkulma, yüksek yapılarda ise bütün sistemin yanal ötelenmeYanal ÖtelenmeBir yapının katları arasında, yatay yükler etkisiyle oluşan göreli yatay yer değiştirme; hem yapısal hem yapısal olmayan hasarı belirleyen temel tepki büyüklüğü. (P-Delta) kararsızlığı da birer stabilite problemidir. Bu nedenle tasarımda, elemanların ve sistemin yalnızca mukavemet değil, aynı zamanda yeterli stabilite güvenliğine sahip olması ayrıca kontrol edilir.