Yorulma

EN: Fatigue

Bir malzemenin veya kesitin, tek seferde taşıyabileceğinden çok daha küçük gerilme genlikleriyle, tekrarlı yükleme sonucu zamanla dayanımını kaybetmesi.

Yorulma, bir malzemenin veya yapısal elemanın, tek bir uygulamada güvenle taşıyabileceği gerilmenin çok altındaki bir gerilmeGerilmeBir kesite etkiyen iç kuvvetin, kesit alanına bölünmesiyle elde edilen, malzemenin iç direncini ifade eden temel mukavemet büyüklüğü. genliğine, yeterince çok sayıda tekrarlı yükleme altında maruz kaldığında zamanla mikro çatlaklar biriktirerek dayanımını kaybetmesidir. Betonarme yapılarda yorulma, özellikle köprüler, vinç yolları, endüstriyel yapılar ve rüzgâr türbini temelleri gibi tekrarlı hareketli yükHareketli YükYapının kullanımı sırasında değişebilen, insan, eşya ve mobilya gibi kaynaklardan oluşan düşey yük bileşeni. veya titreşime maruz kalan sistemlerde önem kazanır; konut ve ofis binalarında ise yük tekrar sayısı genellikle yorulmayı kritik kılacak düzeye ulaşmaz.

Donatı çeliğinde yorulma dayanımıYorulma DayanımıBir malzeme veya detayın, belirli bir gerilme genliğinde çok yüksek sayıda tekrarlı yükleme altında çatlamadan dayanabildiği gerilme sınırı., gerilme genliği ile döngü sayısı arasındaki ilişkiyi gösteren S-N eğrileriyle tanımlanır; kaynakKaynakİki çelik parçanın, ergiyen kaynak metaliyle kaynaşarak kalıcı ve tek parça haline getirilmesi işlemi., bükme veya mekanik hasar gibi süreksizlikler donatının yorulma dayanımını belirgin şekilde düşürür. Betonda ise yorulma, tekrarlı basınç veya çekme gerilmeleri altında mikro çatlakların kademeli olarak büyümesiyle ortaya çıkar. Yorulmaya duyarlı yapılarda tasarım, statik dayanım kontrolüne ek olarak, beklenen yük tekrar sayısına karşılık gelen gerilme genliğinin malzemenin yorulma sınırının altında kalmasını doğrulayan ayrı bir kontrol gerektirir.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.