Sönümleyici

Sönümleyici (damper), bir yapıya harici bir eleman olarak eklenen, deprem veya rüzgar gibi dinamik etkiler sırasında oluşan hareket enerjisini sönümleyerek yapının salınım genliğini, kat göreli ötelemelerini ve ivmelerini azaltan mekanik cihazdır. En yaygın türleri arasında viskoz sönümleyiciler (piston-silindir düzeneğinde akışkanın sıkıştırılmasıyla hıza bağlı direnç üretir), sürtünmeli sönümleyiciler (yüzeyler arası sürtünmeyle enerji tüketir), metalik/histeretik sönümleyiciler (özel çelik elemanların kontrollü akmasıyla enerji tüketir) ve ayarlı kütle sönümleyicileri (TMD, ek bir kütlenin karşı fazda salınarak yapının hareketini dengelemesi) sayılabilir.

Sönümleyiciler genellikle çaprazlar, perde duvarlar veya kat araları arasına yerleştirilir ve mevcut yapıların güçlendirilmesinde de sıkça tercih edilir çünkü taşıyıcı sistemin kütlesini önemli ölçüde artırmadan performans iyileştirmesi sağlar. Sismik izolasyondan farklı olarak sönümleyiciler binayı zeminden ayırmaz, bunun yerine yapı içindeki hareketi doğrudan söndürür.