Etkin Sönüm Oranı [1]TBDY 2018, Ek 14A, Denk. (14A.2)
EN: Effective Damping Ratio
Bir sismik yalıtım sisteminin, gerçek histeretik (kuvvet-yerdeğiştirme çevrimi) davranışını eşdeğer bir viskoz sönüm oranıyla ifade eden, tasarım yerdeğiştirmesinin belirlenmesinde kullanılan parametre.
Etkin sönüm oranı, bir sismik yalıtım sisteminin (elastomer, LRB veya sürtünmeli mesnetler) deprem sırasında sergilediği gerçek, doğrusal olmayan histeretik davranışın (kuvvet-yerdeğiştirme çevrim eğrisinin çevrelediği alanın), eşdeğer bir doğrusal viskoz sönüm oranı cinsinden ifade edilmesidir. Bu eşdeğerlik, yalıtım sisteminin karmaşık doğrusal olmayan davranışının, tasarım spektrumuTasarım SpektrumuBir binanın deprem etkisi altında tasarımında kullanılan, farklı periyotlardaki ivme taleplerini gösteren yönetmelik eğrisi. üzerinden basitleştirilmiş bir şekilde değerlendirilebilmesini sağlar.
TBDY 2018, Ek 14A Madde 14A.3’te etkin sönüm oranını (e) Denk. (14A.2) ile tanımlar:
e = \frac{1}{2\pi}\left[\frac{Wd}{FD}\right] \tag{14A.2}Burada d bir yükleme döngüsünde tüketilen enerji miktarını; ve ise yalıtım biriminin etkin rijitliğinin (e = F/D, Denk. 14A.1) tanımlandığı aynı yükleme döngüsündeki kuvvet ve yerdeğiştirmeyi ifade eder.
Etkin sönüm oranı, bir çevrimde yutulan enerjinin (çevrim eğrisinin alanı) o çevrimdeki maksimum potansiyel enerjiye oranı üzerinden hesaplanır ve TBDY 2018’de tasarım deprem yer değiştirmesinin ve buna karşılık gelen tasarım spektral ivmesinin belirlenmesinde bir azaltma (sönüm düzeltme) katsayısı olarak doğrudan kullanılır. Yüksek bir etkin sönüm oranı, yalıtım sisteminin daha fazla enerji yuttuğu ve dolayısıyla üstyapıya aktarılan kuvvetlerin ve yer değiştirmelerin daha fazla azaldığı anlamına gelir.
Bu tanım faydalı oldu mu?