Koni Penetrasyon Deneyi

Koni Penetrasyon Deneyi (CPT), standart geometrideki koni uçlu bir sondanın, hidrolik bir itme sistemiyle sabit bir hızla (genellikle saniyede 2 cm) zemine sürekli olarak itilmesi ve bu sırada koni ucundaki direncin (uç direnci) ile sonda gövdesi çevresindeki sürtünmenin (çevre sürtünmesi) sürekli ve otomatik olarak kaydedilmesi esasına dayanan bir arazi deneyidir. Standart Penetrasyon DeneyiStandart Penetrasyon DeneyiBir sondaj kuyusu tabanına standart bir örnek alıcının belirli bir ağırlıkla çakılarak zeminin darbe direncinin (N sayısı) ölçüldüğü, en yaygın kullanılan arazi deneyi.’nin (SPT) aksine CPT’de darbe uygulanmaz ve numune alınmaz; bu da deneyin çok daha hızlı yapılmasını ve derinliğe bağlı sürekli, kesintisiz bir veri profili elde edilmesini sağlar.

CPT sonuçlarından, zeminin tabakalaşması, sıkılık derecesiSıkılık DerecesiGranüler bir zeminin mevcut boşluk oranının, o zemin için mümkün olan en gevşek ve en sıkı boşluk oranları arasındaki konumunu yüzde olarak ifade eden, kohezyonsuz zeminlerin sıkılığını tanımlayan standart parametre., kayma dayanımıKayma DayanımıBir kesitin kesme kuvvetine karşı, beton ve enine donatının birlikte sağladığı taşıma kapasitesi., aşırı konsolidasyonKonsolidasyonDoygun ince daneli bir zeminin, yük altında gözenek suyunun zamanla dışarı atılmasıyla hacminin azalarak sıkışması süreci. oranı gibi birçok mühendislik parametresi ampirik korelasyonlarla tahmin edilebilir; piyezokon (CPTU) adı verilen gelişmiş versiyonunda ayrıca boşluk suyu basıncıBoşluk Suyu BasıncıZemin gözeneklerini dolduran suyun taşıdığı basınç; efektif gerilmenin toplam gerilmeden çıkarılan bileşeni. da eş zamanlı ölçülerek zemin sıvılaşmasıZemin SıvılaşmasıDoygun gevşek kum zeminlerin deprem sırasında taşıma gücünü kaybederek sıvı gibi davranması. potansiyelinin değerlendirilmesinde özellikle değerli veriler elde edilir. CPT, yumuşak kil ve kum gibi zeminlerde hızlı ve tekrarlanabilir sonuçlar vermesi nedeniyle dünya genelinde en yaygın kullanılan arazi deneylerinden biri haline gelmiştir; ancak çakıllı veya çok sert zeminlerde koni sonda ilerleyemeyebileceğinden bu tür zeminlerde SPT veya Becker Penetrasyon Deneyi gibi alternatif yöntemler tercih edilir.