Boşluk Suyu Basıncı

Boşluk suyu basıncı, zemin danecikleri arasındaki boşlukları dolduran suyun taşıdığı basınçtır; hidrostatik koşullarda basitçe şu şekilde hesaplanır:

$$u = \gamma_w\, h_w$$

Burada $u$ boşluk suyu basıncını, $\gamma_w$ suyun birim hacim ağırlığını ve $h_w$ ilgili noktanın yeraltı suyu seviyesinin altındaki derinliğini ifade eder. Zemin danecikleri (iskelet) tarafından değil, doğrudan gözenek suyu tarafından taşınan bu basınç, efektif gerilmeEfektif GerilmeZemin iskeletinin gerçekte taşıdığı gerilme; toplam gerilmeden gözenek suyu basıncının çıkarılmasıyla elde edilen, zemin mekaniğinin temel ilkesi (Terzaghi). ilkesine göre toplam gerilmeden çıkarılarak zemin iskeletinin gerçekte taşıdığı efektif gerilmeyi verir.

Boşluk suyu basıncı; hidrostatik koşullarda yalnızca yeraltı suyu seviyesine bağlıyken, yük uygulanan doygun ince daneli zeminlerde konsolidasyon sürecinin başında ek (artık) boşluk suyu basıncı olarak yükselir ve zamanla drenajla sönümlenerek yükü kademeli olarak zemin iskeletine aktarır. Deprem gibi hızlı, tekrarlı yükler altında gevşek doygun kumlarda boşluk suyu basıncının efektif gerilmeyi tamamen sıfırlayacak kadar yükselmesi, zemin sıvılaşmasının doğrudan tetikleyicisidir.