Fay Kırığı

EN: Fault Rupture

Bir depreme yol açan ani kırılmanın, fay düzlemi boyunca gerçekleştiği ve bazen yeryüzüne kadar ulaşarak kalıcı iz bırakabilen olay.

Fay kırığı, bir fay düzleminde biriken tektonik gerilmenin kayaçların dayanımını aşması sonucu ani ve hızlı bir şekilde boşalması olayıdır; bu ani kırılma, depremi üreten enerjinin serbest kalmasının fiziksel kaynağıdır. Kırılma, hiposantrde (odak noktasında) başlar ve fay düzlemi boyunca bir yırtılma hızıyla yayılarak kırılma yüzeyini oluşturur.

Bazı depremlerde kırılma yeryüzüne kadar ulaşarak gözle görülebilir bir yüzey kırığı (surface rupture) oluşturur; bu durumda fay hattıFay HattıYer kabuğundaki kayaçların kırılıp birbirine göre yer değiştirdiği süreksizlik düzlemi. üzerindeki veya çok yakınındaki yapılar, sarsıntıdan bağımsız olarak doğrudan zemin ötelenmesi (atma) nedeniyle onarılamaz hasar görebilir. Bu risk, TBDY 2018 ve imar mevzuatının bilinen aktif faylara yakın yapılaşmayı kısıtlamasının başlıca gerekçelerinden biridir.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.