Bağ Derecesi Katsayısı [1]TBDY 2018, Madde 4.5.4.4-4.5.4.5

EN: Coupling Ratio

Bağ kirişli bir perde sisteminde, toplam devrilme momentinin hangi oranda bağ kirişleri aracılığıyla (eksenel kuvvet çifti şeklinde), hangi oranda ise perde parçalarının kendi eğilme kapasiteleriyle karşılandığını ifade eden katsayı.

Bağ derecesi katsayısı, bağ kirişli (boşluklu) bir perde sisteminde, deprem etkisiyle oluşan toplam devrilme momentinin karşılanmasında bağ kirişlerinin ne oranda katkı sağladığını sayısal olarak ifade eden Ω büyüklüğüdür. Bağ kirişlerinde oluşan kesme kuvvetlerinin perde parçalarına aktardığı eksenel kuvvetNormal KuvvetBir kesite, kesit düzlemine dik (eksen doğrultusunda) etkiyen, çekme veya basınç olarak ortaya çıkan iç kuvvet. çifti (biri basınç, diğeri çekme) tarafından karşılanan moment oranı arttıkça bağ derecesi yükselir. TBDY 2018, bu katsayıyı Denk.(4.14) ile tanımlar:

Ω=cNVMDEV=cNVM1+M2+cNV\Omega = \frac{c NV}{M_{DEV}} = \frac{c NV}{M1 + M2 + c NV}

Burada cc perde parçaları arasındaki eksen mesafesini, NVNV bağ kirişlerinden perde parçalarına aktarılan eksenel kuvveti, M1M1 ve M2M2 perde parçalarının kendi eğilme momentlerini, MDEVM_{DEV} ise toplam devrilme momentini ifade eder.

Bir perdenin “bağ kirişli (boşluklu) perde” olarak tanımlanabilmesi için Denk.(4.15)‘te verilen koşulun sağlanması gerekir:

Ω13\Omega \geq \frac{1}{3}

Bu koşul sağlanamıyorsa perde parçalarının her biri ayrı ayrı “boşluksuz perde” olarak değerlendirilir. Bunun yanında, perde parçalarında aşırı eksenel kuvvet oluşmasını önlemek amacıyla Ω2/3\Omega \leq 2/3 koşulunun da sağlanmasına çalışılması TBDY 2018’de öngörülür.

Bağ derecesi, sistemin davranışını doğrudan etkiler: yüksek bağ derecesine sahip bir sistemde bağ kirişleri devrilme momentinin büyük kısmını üstlenir ve enerjinin çoğu bu kirişlerde tüketilir (sünek, dağıtılmış bir hasar mekanizması); düşük bağ derecesinde ise perdeler neredeyse bağımsız konsol perdeler gibi davranır. Bağ derecesi, bağ kirişlerinin gerekli donatı detaylandırmasının (çapraz donatılı olup olmayacağının) belirlenmesinde dikkate alınan önemli bir tasarım parametresidir.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.