Hasar Görebilirlik

Hasar görebilirlik (vulnerability), bir yapının veya yapı sınıfının belirli şiddette bir deprem yer hareketine maruz kaldığında ne düzeyde hasar göreceğini ifade eden kavramdır. Yapının taşıyıcı sistemTaşıyıcı SistemBir yapıya etkiyen düşey ve yatay yükleri zemine aktaran elemanların oluşturduğu bütün. türü, yaşı, kalitesi, düzensizlikleri ve tasarım/yapım standardına uygunluğu hasar görebilirliği doğrudan etkiler; aynı deprem şiddetinde iyi tasarlanmış bir bina hafif hasar görürken düzensiz veya kalitesiz bir bina ağır hasar görebilir veya göçebilir.

Hasar görebilirlik, genellikle kırılganlık eğrileri (fragility curves) ile nicel olarak ifade edilir; bu eğriler, belirli bir yer hareketi şiddeti (örn. spektral ivmeSpektral İvmeBelirli bir doğal periyot ve sönüm oranına sahip tek serbestlik dereceli bir sistemin bir depreme verdiği azami ivme tepkisi; S_a(T) ile gösterilir.) için farklı hasar seviyelerinin (hafif, orta, ağır, göçme) aşılma olasılığını gösterir. Deprem riskiDeprem RiskiDeprem tehlikesinin, yapı stokunun maruziyeti ve hasar görebilirliğiyle (kırılganlığıyla) birleşmesinden doğan, olası can kaybı ve ekonomik kayıp beklentisi. hesaplarında hasar görebilirlik, deprem tehlikesiDeprem TehlikesiBelirli bir bölgede belirli bir zaman aralığında belirli şiddette bir deprem yaşanma olasılığının bilimsel olarak tanımlanması. ve yapının maruziyetiyle (bina stoku, nüfus yoğunluğu) birleştirilerek olası can kaybı ve ekonomik kayıp tahminleri üretilir; bu üçlü ilişki (tehlike × maruziyet × kırılganlık) modern deprem risk değerlendirmesinin temelini oluşturur.