Şişme Potansiyeli

EN: Swelling Potential

Yüksek plastisiteli killerin, su ile temas ettiğinde hacimce genleşerek üzerindeki yapılara kaldırma kuvveti uygulama eğilimi; çökme potansiyelinin ters yönlü davranışı.

Şişme potansiyeli, montmorillonit gibi yüksek plastisiteli kil minerallerini bol miktarda içeren zeminlerin, nem içeriği arttığında kil parçacıkları arasına su moleküllerinin girmesiyle önemli ölçüde hacimce genleşmesi eğilimidir. Bu davranış, çökme potansiyeli gösteren zeminlerin tam tersi yönünde bir risktir: çökme zeminleri suyla temasta ani sıkışırken, şişen zeminler suyla temasta genleşir.

Şişme potansiyeli yüksek zeminler üzerine inşa edilen hafif yapılarda (temel derinliğiTemel DerinliğiBir temelin taban seviyesinin, doğal zemin yüzeyinden itibaren ölçülen düşey uzaklığı. sığ ise), mevsimsel nem değişimi nedeniyle temel altında düzensiz kaldırma kuvvetleri oluşabilir; bu durum döşemeDöşemeDüşey yükleri taşıyan, kullanım alanını oluşturan ve yatay yükleri diyafram olarak düşey elemanlara aktaran yatay taşıyıcı eleman. ve temellerde çatlaklara, kapı-pencerelerde çarpıklıklara yol açabilir. Şişme riski, Atterberg limitleriAtterberg Limitleriİnce daneli bir zeminin nem içeriğine bağlı olarak katı, yarı katı, plastik ve sıvı hâller arasındaki geçiş sınırlarını tanımlayan deney seti. (yüksek likit limitLikit Limitİnce daneli bir zeminin plastik hâlden sıvı gibi akan bir hâle geçtiği sınır nem içeriği. ve plastisite indeksiPlastisite İndeksiLikit limit ile plastik limit arasındaki fark; bir zeminin ne kadar geniş bir nem aralığında plastik davranış sergilediğini gösteren parametre.) ile önceden tahmin edilebilir; önlem olarak temel derinliğinin nem değişiminin etkisiz kaldığı seviyeye indirilmesi, zemin ıslahı veya kazık temelKazık TemelYüzeydeki zeminin yeterli taşıma gücüne sahip olmadığı durumlarda, yükleri derindeki daha sağlam tabakalara veya çevre sürtünmesiyle aktaran derin temel türü. kullanımı tercih edilir.

Yazar

Yapı Tasarım Akademisi

M.Sc. ETH İnşaat Yüksek Mühendisi

Yapı ve Geoteknik Mühendisliği alanlarında uzmanlaşmış, ETH Zürich mezunu inşaat yüksek mühendisi. Deprem mühendisliği, zemin dinamiği ve yapısal tasarım üzerine odaklanıyor.