Aşılma Olasılığı

Aşılma olasılığı, belirli bir sismik yer hareketi şiddetinin (spektral ivmeSpektral İvmeBelirli bir doğal periyot ve sönüm oranına sahip tek serbestlik dereceli bir sistemin bir depreme verdiği azami ivme tepkisi; S_a(T) ile gösterilir., PGAMaksimum Yer İvmesi (PGA)Bir deprem ivme kaydında, yer hareketinin ulaştığı en yüksek mutlak ivme değeri. gibi), belirlenmiş bir zaman penceresi içinde (örneğin 50 yılda) bir veya daha fazla kez aşılma ihtimalini ifade eden olasılıksal bir büyüklüktür. Bu kavram, deprem etkilerinin deterministik değil olasılıksal olarak tanımlandığı performans bazlı deprem mühendisliği ve yönetmeliklerin tasarım deprem düzeylerinin belirlenmesinde temel bir parametredir.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ndeki tasarım deprem yer hareketi düzeyleri (örneğin DD-2 için 50 yılda %10, DD-1 için 50 yılda %2 aşılma olasılığı), doğrudan bu kavrama dayanır ve olasılıksal sismik tehlike analiziOlasılıksal Sismik Tehlike AnaliziBir bölgedeki tüm olası deprem senaryolarını ve oluşma olasılıklarını istatistiksel olarak birleştirerek, belirli bir aşılmama olasılığına karşılık gelen tasarım yer hareketini üreten yöntem. (PSHA) çalışmalarının çıktısıdır. Aşılma olasılığı, depremlerin zamana göre Poisson süreciyle meydana geldiği varsayımı altında dönüş periyoduyla şu şekilde ilişkilendirilir:

$$P = 1 - e^{-t/T_R}$$

Burada $P$ aşılma olasılığını, $t$ incelenen zaman aralığını (örneğin bina tasarım ömrünü) ve $T_R$ dönüş periyodunu ifade eder. Bu ilişkiye göre belirli bir zaman aralığındaki aşılma olasılığı arttıkça karşılık gelen dönüş periyoduDönüş PeriyoduBelirli bir şiddetteki veya daha büyük bir deprem yer hareketinin, istatistiksel olarak ortalama kaç yılda bir tekrarlanmasının beklendiğini ifade eden olasılıksal deprem tehlikesi ölçütü. kısalır, azaldıkça uzar.